10.12.2020, 09:49 1112

COVID-19 AŞILARINDA GÜNCEL DURUM

COVID-19'u önlemek için neden acil olarak aşılara ihtiyaç var?

COVID-19 aşıları, yeni korona virüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu hastalığın bağışıklık yanıtını tetikleyerek önlemeyi amaçlamaktadır. Mevcut korona virüs (COVID-19) salgını sağlık, sosyal ve ekonomik etkileri olan küresel bir krizdir.

COVID-19, sağlıklı insanlar da dahil olmak üzere her yaşta insanda, henüz bilinmeyen uzun vadeli sonuçları olan ciddi hastalığa veya ölüme neden olabilir.

COVID-19 için güvenli ve etkili aşılar bireyleri, özellikle sağlık çalışanları ve yaşlıları veya kronik hastalıkları olanlar gibi savunmasız popülasyonu hastalanmaktan korumak için gereklidir.

Şu anda her bir aşı için farklı stratejiler sürdürülmektedir. En etkili ve en kısa sürede sonuçlanması beklenen klinik çalışmalar ya da onaylanması beklenen aşılar için son durum derlenmiştir. Bir aşının onaylanıp uygulanabilmesi için çeşitli faz aşamalarından geçmesi gerekir. Bu aşamalar;

Pre-klinik Deneme: Hücreler üzerinde yeni bir aşı adayı test edilir ve ardından bir bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını görmek için fareler veya maymunlar gibi hayvanlara verilir. Bugüne kadar aktif geliştirme aşamasında 87 preklinik aşı doğrulandı.

Faz 1 (GÜVENLİK DENEMELERİ): Aşıyı güvenlik ve dozajı test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyardığını doğrulamak için az sayıda kişiye yapılmaktadır.

Faz 2:Faz 1 aşamasını geçen aşının içlerinde farklı davranıp davranmadığını görmek için çocuklar ve yaşlılar gibi farklı gruplarda yüzlerce insana aşı yapılır. Bu denemeler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini canlandırma yeteneğini daha da test eder.

Faz 3: Aşı binlerce kişiye uygulanır ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklenir. Bu denemeler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. Haziran ayında F.D.A. aşı üreticilerine, aşıların aşı alanların en az yüzde 50'sini koruyabileceğine dair kanıt görmek isteyeceklerini belirtmiştir. Ek olarak, Faz 3 denemeleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkilerin kanıtlarını ortaya çıkaracak kadar büyüktür.

ERKEN VEYA SINIRLI ONAY: Çin ve Rusya, Faz 3 denemelerinin sonuçlarını beklemeden aşıları onayladı.

ONAY: Her ülkedeki düzenleyiciler, deneme sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşının ruhsatlandırılmasının ardından araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

biontech-pfizer

Şuan da ülkemizin ve Dünya’nın gündeminde olan 4 aşı hakkındaki güncel bilgiler;

Alman şirketi BioNTech, BNT162b2 olarak bilinen bir korona virüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Pfizer ile ortaklık kurdu. Klinik  araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 95'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösteriyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini korona virüsle savaşacak kadar iyi hazırlamak için 21 gün arayla iki doz uygulama gerekiyor. Ancak aşı çok yeni olduğu için, korumasının ne kadar süreceği hakkında net bir bilgi yer almamaktadır.

20 Kasım; Pfizer, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi talep etti.

2 Aralık; İngiltere, Pfizer ve BioNTech'in aşısına acil durum yetkisi vererek, korona virüs aşısına böyle bir onay veren ilk Batı ülkesi oldu.

8 Aralık; Margaret Keenan ve William Shakespeare, risk altındaki sağlık çalışanları ve 80 yaşın üzerindeki kişiler için aşıların ilk gününde İngiltere'de aşı olan ilk kişiler arasında yer alıyor.

10 Aralık; F.D.A. Pfizer-BioNTech aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplantı yapmayı planlıyor.

31 Aralık; Pfizer, yıl sonuna kadar 50 milyon doza kadar ve 2021'de 1,3 milyar doza kadar üretim yapmayı hedefliyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekecek.

Massachusetts merkezli bir aşı geliştiricisi olan Moderna, mRNA-1273 olarak bilinen bir koronavirüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Ulusal Sağlık Enstitüleri ile ortaklık kurdu. Klinik araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 94,1'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösterdi.

Moderna ve Biontech firmalarının geliştirmiş olduğu aşılar mesajcı RNA (mRNA) üzerinde elde edilmiştir. mRNA, bağışıklık hücrelerine ulaşır ve hücrelere spike proteini üretme talimatını verir. Böylelikle bağışıklık sistemimiz o hücreleri korona virüs hücreleri olarak görür. Bağışıklık hücreleri ise gelip bu spike proteinleri incelerler ve onlara karşı savunma mekanizmaları geliştirirler. Birey gerçek korona virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi onu koruyabilecek hale gelmiş olur. Bu yaklaşımın farkı nedir? Aşıyı geliştirmek için virüsün kendisini kullanmak yerine virüsün genetik materyali kullanılır ve bu bilgi hastaya transfer edilir.

30 Kasım; Moderna, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi için başvurdu.

2 Aralık; Moderna, aşının 12 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda test edilmesi için bir deneme kaydetti.

17 Aralık; F.D.A. Moderna aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplanacak.

21 Aralık; Moderna acil kullanım izni alırsa, aşısının ilk enjeksiyonları 21 Aralık'ta başlayabilir.

31 Aralık; Şirket, bu yılın sonuna kadar 20 milyon doz ve 2021'de bir milyara kadar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekmektedir.

AstraZeneca'nın Oxford üniversitesi ile birlikte geliştirmiş olduğu aşının ara sonuçları da ortalama %70 koruyucu olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, gönüllülere iki "yüksek" doz verildiğinde korumanın yüzde 62 olduğu, ancak insanlara önce "düşük" doz ve ardından yüksek doz verildiğinde bu oranın yüzde 90'a yükseldiği ifade edildi. Bu aşının Moderna ve Biontech'in geliştirmiş olduğu aşılardan farkı viral vektöre dayalı olarak geliştirilmiş olmasıdır.

Özel bir Çin firması olan Sinovac Biotech, CoronaVac adlı inaktive edilmiş bir aşı geliştirdi. Haziran ayında şirket, 743 gönüllü üzerinde yapılan Faz 1/2 denemelerinin ciddi bir yan etki bulmadığını ve bir bağışıklık tepkisi ürettiğini duyurdu. Sinovac, karşılaştırmalı olarak nispeten antikor üretimini gösteren, araştırmanın ayrıntılarını bir tıp dergisinde Kasım ayında yayınladı. Aşının insanları Covid-19'dan korumak için yeterli olup olmadığını faz 3 aşamaları tamamlandıktan sonra yayınlanacak olan rapordan sonra üzerinden konuşulabilir.

08.12.2020 tarihi itibari ile Faz-3 çalışması bitip onanan ilk korona aşısı (Biontech/Pfizer), klinik denemeler dışında bir kişiye dünyada ilk defa İngiltere’de yapıldı. 90 yaşındaki Margaret Keenan ilk aşıyı olan insan olarak tarihe geçti. Aşının İngiltere’de ay sonuna kadar 4 milyon kişiye daha yapılması planlanıyor.

Çalışmalar devam edip yeni raporlar yayınlandıkça takip edilecek birçok gelişme olacak. Aşıların her biri bu süreçten kurtulmak için yeni bir umut demek. Bu süreçte olumlu ya da olumsuz her çeşit haber görmek mümkün. Herkes sosyal medya üzerinden doğru ya da yanlış bir çok haber paylaşabilir. Saklama koşulları, aşıların güvenirlik yüzdeleri, uygulanacak kişilerin önceliği, ülkelerin kendi stratejilerini belirlemeleri gibi bir çok farklı etmenler bu süreçte göz önünde bulundurulacak olan etmenlerdir. Önemli olan doğru kaynaklardan sürecin takibi, soğukkanlı olmak ve kendi tedbirimizi maksimum seviyede devam ettirmek.

Umutlu ve sağlık dolu günlere…

MSc.Bio. Selin TAN

Yorumlar (8)
Emre Güney 7 ay önce
Başarılar diliyorum... Elinize sağlık...
Selin 7 ay önce
Emre bey cok tesekkur ederim.
Hande kaymaz 7 ay önce
Selincim tebrik ederim ,ne kadar güzel anlatmışsın, yazılarının devamının gelmesi dileğiyle sevgiler
Selin 7 ay önce
Handeciğim çok teşekkürler
Sinan 7 ay önce
Selin Hanim; Keyifle okudum ve bilgilendim. Yazılarınızın devamını dileriz.
Selin 7 ay önce
Sinan bey guzel yorumunuz icin tesekkurler!
Fırat Bey 7 ay önce
Selin hanım, yeni yazınız hayırlı olsun. Haber kanallarında bile bu kadar detaylı anlatılmıyor. Elinize sağlık.
Selin 7 ay önce
Fırat bey teşekkürler, faydalı olmuşsa ne mutlu.
23°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@