10.12.2020, 09:49 779

COVID-19 AŞILARINDA GÜNCEL DURUM

COVID-19'u önlemek için neden acil olarak aşılara ihtiyaç var?

COVID-19 aşıları, yeni korona virüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu hastalığın bağışıklık yanıtını tetikleyerek önlemeyi amaçlamaktadır. Mevcut korona virüs (COVID-19) salgını sağlık, sosyal ve ekonomik etkileri olan küresel bir krizdir.

COVID-19, sağlıklı insanlar da dahil olmak üzere her yaşta insanda, henüz bilinmeyen uzun vadeli sonuçları olan ciddi hastalığa veya ölüme neden olabilir.

COVID-19 için güvenli ve etkili aşılar bireyleri, özellikle sağlık çalışanları ve yaşlıları veya kronik hastalıkları olanlar gibi savunmasız popülasyonu hastalanmaktan korumak için gereklidir.

Şu anda her bir aşı için farklı stratejiler sürdürülmektedir. En etkili ve en kısa sürede sonuçlanması beklenen klinik çalışmalar ya da onaylanması beklenen aşılar için son durum derlenmiştir. Bir aşının onaylanıp uygulanabilmesi için çeşitli faz aşamalarından geçmesi gerekir. Bu aşamalar;

Pre-klinik Deneme: Hücreler üzerinde yeni bir aşı adayı test edilir ve ardından bir bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını görmek için fareler veya maymunlar gibi hayvanlara verilir. Bugüne kadar aktif geliştirme aşamasında 87 preklinik aşı doğrulandı.

Faz 1 (GÜVENLİK DENEMELERİ): Aşıyı güvenlik ve dozajı test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyardığını doğrulamak için az sayıda kişiye yapılmaktadır.

Faz 2:Faz 1 aşamasını geçen aşının içlerinde farklı davranıp davranmadığını görmek için çocuklar ve yaşlılar gibi farklı gruplarda yüzlerce insana aşı yapılır. Bu denemeler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini canlandırma yeteneğini daha da test eder.

Faz 3: Aşı binlerce kişiye uygulanır ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklenir. Bu denemeler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. Haziran ayında F.D.A. aşı üreticilerine, aşıların aşı alanların en az yüzde 50'sini koruyabileceğine dair kanıt görmek isteyeceklerini belirtmiştir. Ek olarak, Faz 3 denemeleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkilerin kanıtlarını ortaya çıkaracak kadar büyüktür.

ERKEN VEYA SINIRLI ONAY: Çin ve Rusya, Faz 3 denemelerinin sonuçlarını beklemeden aşıları onayladı.

ONAY: Her ülkedeki düzenleyiciler, deneme sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşının ruhsatlandırılmasının ardından araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

biontech-pfizer

Şuan da ülkemizin ve Dünya’nın gündeminde olan 4 aşı hakkındaki güncel bilgiler;

Alman şirketi BioNTech, BNT162b2 olarak bilinen bir korona virüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Pfizer ile ortaklık kurdu. Klinik  araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 95'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösteriyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini korona virüsle savaşacak kadar iyi hazırlamak için 21 gün arayla iki doz uygulama gerekiyor. Ancak aşı çok yeni olduğu için, korumasının ne kadar süreceği hakkında net bir bilgi yer almamaktadır.

20 Kasım; Pfizer, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi talep etti.

2 Aralık; İngiltere, Pfizer ve BioNTech'in aşısına acil durum yetkisi vererek, korona virüs aşısına böyle bir onay veren ilk Batı ülkesi oldu.

8 Aralık; Margaret Keenan ve William Shakespeare, risk altındaki sağlık çalışanları ve 80 yaşın üzerindeki kişiler için aşıların ilk gününde İngiltere'de aşı olan ilk kişiler arasında yer alıyor.

10 Aralık; F.D.A. Pfizer-BioNTech aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplantı yapmayı planlıyor.

31 Aralık; Pfizer, yıl sonuna kadar 50 milyon doza kadar ve 2021'de 1,3 milyar doza kadar üretim yapmayı hedefliyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekecek.

Massachusetts merkezli bir aşı geliştiricisi olan Moderna, mRNA-1273 olarak bilinen bir koronavirüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Ulusal Sağlık Enstitüleri ile ortaklık kurdu. Klinik araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 94,1'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösterdi.

Moderna ve Biontech firmalarının geliştirmiş olduğu aşılar mesajcı RNA (mRNA) üzerinde elde edilmiştir. mRNA, bağışıklık hücrelerine ulaşır ve hücrelere spike proteini üretme talimatını verir. Böylelikle bağışıklık sistemimiz o hücreleri korona virüs hücreleri olarak görür. Bağışıklık hücreleri ise gelip bu spike proteinleri incelerler ve onlara karşı savunma mekanizmaları geliştirirler. Birey gerçek korona virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi onu koruyabilecek hale gelmiş olur. Bu yaklaşımın farkı nedir? Aşıyı geliştirmek için virüsün kendisini kullanmak yerine virüsün genetik materyali kullanılır ve bu bilgi hastaya transfer edilir.

30 Kasım; Moderna, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi için başvurdu.

2 Aralık; Moderna, aşının 12 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda test edilmesi için bir deneme kaydetti.

17 Aralık; F.D.A. Moderna aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplanacak.

21 Aralık; Moderna acil kullanım izni alırsa, aşısının ilk enjeksiyonları 21 Aralık'ta başlayabilir.

31 Aralık; Şirket, bu yılın sonuna kadar 20 milyon doz ve 2021'de bir milyara kadar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekmektedir.

AstraZeneca'nın Oxford üniversitesi ile birlikte geliştirmiş olduğu aşının ara sonuçları da ortalama %70 koruyucu olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, gönüllülere iki "yüksek" doz verildiğinde korumanın yüzde 62 olduğu, ancak insanlara önce "düşük" doz ve ardından yüksek doz verildiğinde bu oranın yüzde 90'a yükseldiği ifade edildi. Bu aşının Moderna ve Biontech'in geliştirmiş olduğu aşılardan farkı viral vektöre dayalı olarak geliştirilmiş olmasıdır.

Özel bir Çin firması olan Sinovac Biotech, CoronaVac adlı inaktive edilmiş bir aşı geliştirdi. Haziran ayında şirket, 743 gönüllü üzerinde yapılan Faz 1/2 denemelerinin ciddi bir yan etki bulmadığını ve bir bağışıklık tepkisi ürettiğini duyurdu. Sinovac, karşılaştırmalı olarak nispeten antikor üretimini gösteren, araştırmanın ayrıntılarını bir tıp dergisinde Kasım ayında yayınladı. Aşının insanları Covid-19'dan korumak için yeterli olup olmadığını faz 3 aşamaları tamamlandıktan sonra yayınlanacak olan rapordan sonra üzerinden konuşulabilir.

08.12.2020 tarihi itibari ile Faz-3 çalışması bitip onanan ilk korona aşısı (Biontech/Pfizer), klinik denemeler dışında bir kişiye dünyada ilk defa İngiltere’de yapıldı. 90 yaşındaki Margaret Keenan ilk aşıyı olan insan olarak tarihe geçti. Aşının İngiltere’de ay sonuna kadar 4 milyon kişiye daha yapılması planlanıyor.

Çalışmalar devam edip yeni raporlar yayınlandıkça takip edilecek birçok gelişme olacak. Aşıların her biri bu süreçten kurtulmak için yeni bir umut demek. Bu süreçte olumlu ya da olumsuz her çeşit haber görmek mümkün. Herkes sosyal medya üzerinden doğru ya da yanlış bir çok haber paylaşabilir. Saklama koşulları, aşıların güvenirlik yüzdeleri, uygulanacak kişilerin önceliği, ülkelerin kendi stratejilerini belirlemeleri gibi bir çok farklı etmenler bu süreçte göz önünde bulundurulacak olan etmenlerdir. Önemli olan doğru kaynaklardan sürecin takibi, soğukkanlı olmak ve kendi tedbirimizi maksimum seviyede devam ettirmek.

Umutlu ve sağlık dolu günlere…

MSc.Bio. Selin TAN

Yorumlar (8)
Emre Güney 2 ay önce
Başarılar diliyorum... Elinize sağlık...
Selin 2 ay önce
Emre bey cok tesekkur ederim.
Hande kaymaz 2 ay önce
Selincim tebrik ederim ,ne kadar güzel anlatmışsın, yazılarının devamının gelmesi dileğiyle sevgiler
Selin 1 ay önce
Handeciğim çok teşekkürler
Sinan 2 ay önce
Selin Hanim; Keyifle okudum ve bilgilendim. Yazılarınızın devamını dileriz.
Selin 1 ay önce
Sinan bey guzel yorumunuz icin tesekkurler!
Fırat Bey 2 ay önce
Selin hanım, yeni yazınız hayırlı olsun. Haber kanallarında bile bu kadar detaylı anlatılmıyor. Elinize sağlık.
Selin 1 ay önce
Fırat bey teşekkürler, faydalı olmuşsa ne mutlu.
14°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@