10.12.2020, 09:49 1401

COVID-19 AŞILARINDA GÜNCEL DURUM

COVID-19'u önlemek için neden acil olarak aşılara ihtiyaç var?

COVID-19 aşıları, yeni korona virüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu hastalığın bağışıklık yanıtını tetikleyerek önlemeyi amaçlamaktadır. Mevcut korona virüs (COVID-19) salgını sağlık, sosyal ve ekonomik etkileri olan küresel bir krizdir.

COVID-19, sağlıklı insanlar da dahil olmak üzere her yaşta insanda, henüz bilinmeyen uzun vadeli sonuçları olan ciddi hastalığa veya ölüme neden olabilir.

COVID-19 için güvenli ve etkili aşılar bireyleri, özellikle sağlık çalışanları ve yaşlıları veya kronik hastalıkları olanlar gibi savunmasız popülasyonu hastalanmaktan korumak için gereklidir.

Şu anda her bir aşı için farklı stratejiler sürdürülmektedir. En etkili ve en kısa sürede sonuçlanması beklenen klinik çalışmalar ya da onaylanması beklenen aşılar için son durum derlenmiştir. Bir aşının onaylanıp uygulanabilmesi için çeşitli faz aşamalarından geçmesi gerekir. Bu aşamalar;

Pre-klinik Deneme: Hücreler üzerinde yeni bir aşı adayı test edilir ve ardından bir bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını görmek için fareler veya maymunlar gibi hayvanlara verilir. Bugüne kadar aktif geliştirme aşamasında 87 preklinik aşı doğrulandı.

Faz 1 (GÜVENLİK DENEMELERİ): Aşıyı güvenlik ve dozajı test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyardığını doğrulamak için az sayıda kişiye yapılmaktadır.

Faz 2:Faz 1 aşamasını geçen aşının içlerinde farklı davranıp davranmadığını görmek için çocuklar ve yaşlılar gibi farklı gruplarda yüzlerce insana aşı yapılır. Bu denemeler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini canlandırma yeteneğini daha da test eder.

Faz 3: Aşı binlerce kişiye uygulanır ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklenir. Bu denemeler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. Haziran ayında F.D.A. aşı üreticilerine, aşıların aşı alanların en az yüzde 50'sini koruyabileceğine dair kanıt görmek isteyeceklerini belirtmiştir. Ek olarak, Faz 3 denemeleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkilerin kanıtlarını ortaya çıkaracak kadar büyüktür.

ERKEN VEYA SINIRLI ONAY: Çin ve Rusya, Faz 3 denemelerinin sonuçlarını beklemeden aşıları onayladı.

ONAY: Her ülkedeki düzenleyiciler, deneme sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşının ruhsatlandırılmasının ardından araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

biontech-pfizer

Şuan da ülkemizin ve Dünya’nın gündeminde olan 4 aşı hakkındaki güncel bilgiler;

Alman şirketi BioNTech, BNT162b2 olarak bilinen bir korona virüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Pfizer ile ortaklık kurdu. Klinik  araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 95'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösteriyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini korona virüsle savaşacak kadar iyi hazırlamak için 21 gün arayla iki doz uygulama gerekiyor. Ancak aşı çok yeni olduğu için, korumasının ne kadar süreceği hakkında net bir bilgi yer almamaktadır.

20 Kasım; Pfizer, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi talep etti.

2 Aralık; İngiltere, Pfizer ve BioNTech'in aşısına acil durum yetkisi vererek, korona virüs aşısına böyle bir onay veren ilk Batı ülkesi oldu.

8 Aralık; Margaret Keenan ve William Shakespeare, risk altındaki sağlık çalışanları ve 80 yaşın üzerindeki kişiler için aşıların ilk gününde İngiltere'de aşı olan ilk kişiler arasında yer alıyor.

10 Aralık; F.D.A. Pfizer-BioNTech aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplantı yapmayı planlıyor.

31 Aralık; Pfizer, yıl sonuna kadar 50 milyon doza kadar ve 2021'de 1,3 milyar doza kadar üretim yapmayı hedefliyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekecek.

Massachusetts merkezli bir aşı geliştiricisi olan Moderna, mRNA-1273 olarak bilinen bir koronavirüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Ulusal Sağlık Enstitüleri ile ortaklık kurdu. Klinik araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 94,1'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösterdi.

Moderna ve Biontech firmalarının geliştirmiş olduğu aşılar mesajcı RNA (mRNA) üzerinde elde edilmiştir. mRNA, bağışıklık hücrelerine ulaşır ve hücrelere spike proteini üretme talimatını verir. Böylelikle bağışıklık sistemimiz o hücreleri korona virüs hücreleri olarak görür. Bağışıklık hücreleri ise gelip bu spike proteinleri incelerler ve onlara karşı savunma mekanizmaları geliştirirler. Birey gerçek korona virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi onu koruyabilecek hale gelmiş olur. Bu yaklaşımın farkı nedir? Aşıyı geliştirmek için virüsün kendisini kullanmak yerine virüsün genetik materyali kullanılır ve bu bilgi hastaya transfer edilir.

30 Kasım; Moderna, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi için başvurdu.

2 Aralık; Moderna, aşının 12 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda test edilmesi için bir deneme kaydetti.

17 Aralık; F.D.A. Moderna aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplanacak.

21 Aralık; Moderna acil kullanım izni alırsa, aşısının ilk enjeksiyonları 21 Aralık'ta başlayabilir.

31 Aralık; Şirket, bu yılın sonuna kadar 20 milyon doz ve 2021'de bir milyara kadar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekmektedir.

AstraZeneca'nın Oxford üniversitesi ile birlikte geliştirmiş olduğu aşının ara sonuçları da ortalama %70 koruyucu olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, gönüllülere iki "yüksek" doz verildiğinde korumanın yüzde 62 olduğu, ancak insanlara önce "düşük" doz ve ardından yüksek doz verildiğinde bu oranın yüzde 90'a yükseldiği ifade edildi. Bu aşının Moderna ve Biontech'in geliştirmiş olduğu aşılardan farkı viral vektöre dayalı olarak geliştirilmiş olmasıdır.

Özel bir Çin firması olan Sinovac Biotech, CoronaVac adlı inaktive edilmiş bir aşı geliştirdi. Haziran ayında şirket, 743 gönüllü üzerinde yapılan Faz 1/2 denemelerinin ciddi bir yan etki bulmadığını ve bir bağışıklık tepkisi ürettiğini duyurdu. Sinovac, karşılaştırmalı olarak nispeten antikor üretimini gösteren, araştırmanın ayrıntılarını bir tıp dergisinde Kasım ayında yayınladı. Aşının insanları Covid-19'dan korumak için yeterli olup olmadığını faz 3 aşamaları tamamlandıktan sonra yayınlanacak olan rapordan sonra üzerinden konuşulabilir.

08.12.2020 tarihi itibari ile Faz-3 çalışması bitip onanan ilk korona aşısı (Biontech/Pfizer), klinik denemeler dışında bir kişiye dünyada ilk defa İngiltere’de yapıldı. 90 yaşındaki Margaret Keenan ilk aşıyı olan insan olarak tarihe geçti. Aşının İngiltere’de ay sonuna kadar 4 milyon kişiye daha yapılması planlanıyor.

Çalışmalar devam edip yeni raporlar yayınlandıkça takip edilecek birçok gelişme olacak. Aşıların her biri bu süreçten kurtulmak için yeni bir umut demek. Bu süreçte olumlu ya da olumsuz her çeşit haber görmek mümkün. Herkes sosyal medya üzerinden doğru ya da yanlış bir çok haber paylaşabilir. Saklama koşulları, aşıların güvenirlik yüzdeleri, uygulanacak kişilerin önceliği, ülkelerin kendi stratejilerini belirlemeleri gibi bir çok farklı etmenler bu süreçte göz önünde bulundurulacak olan etmenlerdir. Önemli olan doğru kaynaklardan sürecin takibi, soğukkanlı olmak ve kendi tedbirimizi maksimum seviyede devam ettirmek.

Umutlu ve sağlık dolu günlere…

MSc.Bio. Selin TAN

Yorumlar (8)
Emre Güney 2 yıl önce
Başarılar diliyorum... Elinize sağlık...
Selin 2 yıl önce
Emre bey cok tesekkur ederim.
Hande kaymaz 2 yıl önce
Selincim tebrik ederim ,ne kadar güzel anlatmışsın, yazılarının devamının gelmesi dileğiyle sevgiler
Selin 2 yıl önce
Handeciğim çok teşekkürler
Sinan 2 yıl önce
Selin Hanim; Keyifle okudum ve bilgilendim. Yazılarınızın devamını dileriz.
Selin 2 yıl önce
Sinan bey guzel yorumunuz icin tesekkurler!
Fırat Bey 2 yıl önce
Selin hanım, yeni yazınız hayırlı olsun. Haber kanallarında bile bu kadar detaylı anlatılmıyor. Elinize sağlık.
Selin 2 yıl önce
Fırat bey teşekkürler, faydalı olmuşsa ne mutlu.
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Rayo Vallecano 20 32
6. Villarreal 20 31
7. Real Betis 20 31
8. Athletic Bilbao 20 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 20 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@