10.12.2020, 09:49 1295

COVID-19 AŞILARINDA GÜNCEL DURUM

COVID-19'u önlemek için neden acil olarak aşılara ihtiyaç var?

COVID-19 aşıları, yeni korona virüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu hastalığın bağışıklık yanıtını tetikleyerek önlemeyi amaçlamaktadır. Mevcut korona virüs (COVID-19) salgını sağlık, sosyal ve ekonomik etkileri olan küresel bir krizdir.

COVID-19, sağlıklı insanlar da dahil olmak üzere her yaşta insanda, henüz bilinmeyen uzun vadeli sonuçları olan ciddi hastalığa veya ölüme neden olabilir.

COVID-19 için güvenli ve etkili aşılar bireyleri, özellikle sağlık çalışanları ve yaşlıları veya kronik hastalıkları olanlar gibi savunmasız popülasyonu hastalanmaktan korumak için gereklidir.

Şu anda her bir aşı için farklı stratejiler sürdürülmektedir. En etkili ve en kısa sürede sonuçlanması beklenen klinik çalışmalar ya da onaylanması beklenen aşılar için son durum derlenmiştir. Bir aşının onaylanıp uygulanabilmesi için çeşitli faz aşamalarından geçmesi gerekir. Bu aşamalar;

Pre-klinik Deneme: Hücreler üzerinde yeni bir aşı adayı test edilir ve ardından bir bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını görmek için fareler veya maymunlar gibi hayvanlara verilir. Bugüne kadar aktif geliştirme aşamasında 87 preklinik aşı doğrulandı.

Faz 1 (GÜVENLİK DENEMELERİ): Aşıyı güvenlik ve dozajı test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyardığını doğrulamak için az sayıda kişiye yapılmaktadır.

Faz 2:Faz 1 aşamasını geçen aşının içlerinde farklı davranıp davranmadığını görmek için çocuklar ve yaşlılar gibi farklı gruplarda yüzlerce insana aşı yapılır. Bu denemeler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini canlandırma yeteneğini daha da test eder.

Faz 3: Aşı binlerce kişiye uygulanır ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklenir. Bu denemeler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. Haziran ayında F.D.A. aşı üreticilerine, aşıların aşı alanların en az yüzde 50'sini koruyabileceğine dair kanıt görmek isteyeceklerini belirtmiştir. Ek olarak, Faz 3 denemeleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkilerin kanıtlarını ortaya çıkaracak kadar büyüktür.

ERKEN VEYA SINIRLI ONAY: Çin ve Rusya, Faz 3 denemelerinin sonuçlarını beklemeden aşıları onayladı.

ONAY: Her ülkedeki düzenleyiciler, deneme sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşının ruhsatlandırılmasının ardından araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

biontech-pfizer

Şuan da ülkemizin ve Dünya’nın gündeminde olan 4 aşı hakkındaki güncel bilgiler;

Alman şirketi BioNTech, BNT162b2 olarak bilinen bir korona virüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Pfizer ile ortaklık kurdu. Klinik  araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 95'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösteriyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini korona virüsle savaşacak kadar iyi hazırlamak için 21 gün arayla iki doz uygulama gerekiyor. Ancak aşı çok yeni olduğu için, korumasının ne kadar süreceği hakkında net bir bilgi yer almamaktadır.

20 Kasım; Pfizer, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi talep etti.

2 Aralık; İngiltere, Pfizer ve BioNTech'in aşısına acil durum yetkisi vererek, korona virüs aşısına böyle bir onay veren ilk Batı ülkesi oldu.

8 Aralık; Margaret Keenan ve William Shakespeare, risk altındaki sağlık çalışanları ve 80 yaşın üzerindeki kişiler için aşıların ilk gününde İngiltere'de aşı olan ilk kişiler arasında yer alıyor.

10 Aralık; F.D.A. Pfizer-BioNTech aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplantı yapmayı planlıyor.

31 Aralık; Pfizer, yıl sonuna kadar 50 milyon doza kadar ve 2021'de 1,3 milyar doza kadar üretim yapmayı hedefliyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekecek.

Massachusetts merkezli bir aşı geliştiricisi olan Moderna, mRNA-1273 olarak bilinen bir koronavirüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Ulusal Sağlık Enstitüleri ile ortaklık kurdu. Klinik araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 94,1'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösterdi.

Moderna ve Biontech firmalarının geliştirmiş olduğu aşılar mesajcı RNA (mRNA) üzerinde elde edilmiştir. mRNA, bağışıklık hücrelerine ulaşır ve hücrelere spike proteini üretme talimatını verir. Böylelikle bağışıklık sistemimiz o hücreleri korona virüs hücreleri olarak görür. Bağışıklık hücreleri ise gelip bu spike proteinleri incelerler ve onlara karşı savunma mekanizmaları geliştirirler. Birey gerçek korona virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi onu koruyabilecek hale gelmiş olur. Bu yaklaşımın farkı nedir? Aşıyı geliştirmek için virüsün kendisini kullanmak yerine virüsün genetik materyali kullanılır ve bu bilgi hastaya transfer edilir.

30 Kasım; Moderna, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi için başvurdu.

2 Aralık; Moderna, aşının 12 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda test edilmesi için bir deneme kaydetti.

17 Aralık; F.D.A. Moderna aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplanacak.

21 Aralık; Moderna acil kullanım izni alırsa, aşısının ilk enjeksiyonları 21 Aralık'ta başlayabilir.

31 Aralık; Şirket, bu yılın sonuna kadar 20 milyon doz ve 2021'de bir milyara kadar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekmektedir.

AstraZeneca'nın Oxford üniversitesi ile birlikte geliştirmiş olduğu aşının ara sonuçları da ortalama %70 koruyucu olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, gönüllülere iki "yüksek" doz verildiğinde korumanın yüzde 62 olduğu, ancak insanlara önce "düşük" doz ve ardından yüksek doz verildiğinde bu oranın yüzde 90'a yükseldiği ifade edildi. Bu aşının Moderna ve Biontech'in geliştirmiş olduğu aşılardan farkı viral vektöre dayalı olarak geliştirilmiş olmasıdır.

Özel bir Çin firması olan Sinovac Biotech, CoronaVac adlı inaktive edilmiş bir aşı geliştirdi. Haziran ayında şirket, 743 gönüllü üzerinde yapılan Faz 1/2 denemelerinin ciddi bir yan etki bulmadığını ve bir bağışıklık tepkisi ürettiğini duyurdu. Sinovac, karşılaştırmalı olarak nispeten antikor üretimini gösteren, araştırmanın ayrıntılarını bir tıp dergisinde Kasım ayında yayınladı. Aşının insanları Covid-19'dan korumak için yeterli olup olmadığını faz 3 aşamaları tamamlandıktan sonra yayınlanacak olan rapordan sonra üzerinden konuşulabilir.

08.12.2020 tarihi itibari ile Faz-3 çalışması bitip onanan ilk korona aşısı (Biontech/Pfizer), klinik denemeler dışında bir kişiye dünyada ilk defa İngiltere’de yapıldı. 90 yaşındaki Margaret Keenan ilk aşıyı olan insan olarak tarihe geçti. Aşının İngiltere’de ay sonuna kadar 4 milyon kişiye daha yapılması planlanıyor.

Çalışmalar devam edip yeni raporlar yayınlandıkça takip edilecek birçok gelişme olacak. Aşıların her biri bu süreçten kurtulmak için yeni bir umut demek. Bu süreçte olumlu ya da olumsuz her çeşit haber görmek mümkün. Herkes sosyal medya üzerinden doğru ya da yanlış bir çok haber paylaşabilir. Saklama koşulları, aşıların güvenirlik yüzdeleri, uygulanacak kişilerin önceliği, ülkelerin kendi stratejilerini belirlemeleri gibi bir çok farklı etmenler bu süreçte göz önünde bulundurulacak olan etmenlerdir. Önemli olan doğru kaynaklardan sürecin takibi, soğukkanlı olmak ve kendi tedbirimizi maksimum seviyede devam ettirmek.

Umutlu ve sağlık dolu günlere…

MSc.Bio. Selin TAN

Yorumlar (8)
Emre Güney 13 ay önce
Başarılar diliyorum... Elinize sağlık...
Selin 13 ay önce
Emre bey cok tesekkur ederim.
Hande kaymaz 13 ay önce
Selincim tebrik ederim ,ne kadar güzel anlatmışsın, yazılarının devamının gelmesi dileğiyle sevgiler
Selin 13 ay önce
Handeciğim çok teşekkürler
Sinan 13 ay önce
Selin Hanim; Keyifle okudum ve bilgilendim. Yazılarınızın devamını dileriz.
Selin 13 ay önce
Sinan bey guzel yorumunuz icin tesekkurler!
Fırat Bey 13 ay önce
Selin hanım, yeni yazınız hayırlı olsun. Haber kanallarında bile bu kadar detaylı anlatılmıyor. Elinize sağlık.
Selin 13 ay önce
Fırat bey teşekkürler, faydalı olmuşsa ne mutlu.
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@