10.12.2020, 09:49 892

COVID-19 AŞILARINDA GÜNCEL DURUM

COVID-19'u önlemek için neden acil olarak aşılara ihtiyaç var?

COVID-19 aşıları, yeni korona virüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu hastalığın bağışıklık yanıtını tetikleyerek önlemeyi amaçlamaktadır. Mevcut korona virüs (COVID-19) salgını sağlık, sosyal ve ekonomik etkileri olan küresel bir krizdir.

COVID-19, sağlıklı insanlar da dahil olmak üzere her yaşta insanda, henüz bilinmeyen uzun vadeli sonuçları olan ciddi hastalığa veya ölüme neden olabilir.

COVID-19 için güvenli ve etkili aşılar bireyleri, özellikle sağlık çalışanları ve yaşlıları veya kronik hastalıkları olanlar gibi savunmasız popülasyonu hastalanmaktan korumak için gereklidir.

Şu anda her bir aşı için farklı stratejiler sürdürülmektedir. En etkili ve en kısa sürede sonuçlanması beklenen klinik çalışmalar ya da onaylanması beklenen aşılar için son durum derlenmiştir. Bir aşının onaylanıp uygulanabilmesi için çeşitli faz aşamalarından geçmesi gerekir. Bu aşamalar;

Pre-klinik Deneme: Hücreler üzerinde yeni bir aşı adayı test edilir ve ardından bir bağışıklık tepkisi oluşturup oluşturmadığını görmek için fareler veya maymunlar gibi hayvanlara verilir. Bugüne kadar aktif geliştirme aşamasında 87 preklinik aşı doğrulandı.

Faz 1 (GÜVENLİK DENEMELERİ): Aşıyı güvenlik ve dozajı test etmenin yanı sıra bağışıklık sistemini uyardığını doğrulamak için az sayıda kişiye yapılmaktadır.

Faz 2:Faz 1 aşamasını geçen aşının içlerinde farklı davranıp davranmadığını görmek için çocuklar ve yaşlılar gibi farklı gruplarda yüzlerce insana aşı yapılır. Bu denemeler, aşının güvenliğini ve bağışıklık sistemini canlandırma yeteneğini daha da test eder.

Faz 3: Aşı binlerce kişiye uygulanır ve plasebo alan gönüllülere kıyasla kaçının enfekte olduğunu görmek için beklenir. Bu denemeler, aşının koronavirüse karşı koruma sağlayıp sağlamadığını belirleyebilir. Haziran ayında F.D.A. aşı üreticilerine, aşıların aşı alanların en az yüzde 50'sini koruyabileceğine dair kanıt görmek isteyeceklerini belirtmiştir. Ek olarak, Faz 3 denemeleri, önceki çalışmalarda gözden kaçabilecek nispeten nadir yan etkilerin kanıtlarını ortaya çıkaracak kadar büyüktür.

ERKEN VEYA SINIRLI ONAY: Çin ve Rusya, Faz 3 denemelerinin sonuçlarını beklemeden aşıları onayladı.

ONAY: Her ülkedeki düzenleyiciler, deneme sonuçlarını gözden geçirir ve aşının onaylanıp onaylanmayacağına karar verir. Pandemi sırasında aşı, resmi onay almadan önce acil kullanım izni alabilir. Bir aşının ruhsatlandırılmasının ardından araştırmacılar, güvenli ve etkili olduğundan emin olmak için aşı alan kişileri izlemeye devam eder.

biontech-pfizer

Şuan da ülkemizin ve Dünya’nın gündeminde olan 4 aşı hakkındaki güncel bilgiler;

Alman şirketi BioNTech, BNT162b2 olarak bilinen bir korona virüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Pfizer ile ortaklık kurdu. Klinik  araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 95'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösteriyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini korona virüsle savaşacak kadar iyi hazırlamak için 21 gün arayla iki doz uygulama gerekiyor. Ancak aşı çok yeni olduğu için, korumasının ne kadar süreceği hakkında net bir bilgi yer almamaktadır.

20 Kasım; Pfizer, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi talep etti.

2 Aralık; İngiltere, Pfizer ve BioNTech'in aşısına acil durum yetkisi vererek, korona virüs aşısına böyle bir onay veren ilk Batı ülkesi oldu.

8 Aralık; Margaret Keenan ve William Shakespeare, risk altındaki sağlık çalışanları ve 80 yaşın üzerindeki kişiler için aşıların ilk gününde İngiltere'de aşı olan ilk kişiler arasında yer alıyor.

10 Aralık; F.D.A. Pfizer-BioNTech aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplantı yapmayı planlıyor.

31 Aralık; Pfizer, yıl sonuna kadar 50 milyon doza kadar ve 2021'de 1,3 milyar doza kadar üretim yapmayı hedefliyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekecek.

Massachusetts merkezli bir aşı geliştiricisi olan Moderna, mRNA-1273 olarak bilinen bir koronavirüs aşısı geliştirmek ve test etmek için Ulusal Sağlık Enstitüleri ile ortaklık kurdu. Klinik araştırmalar, aşının Covid-19'u önlemede yüzde 94,1'lik bir etkinlik oranına sahip olduğunu gösterdi.

Moderna ve Biontech firmalarının geliştirmiş olduğu aşılar mesajcı RNA (mRNA) üzerinde elde edilmiştir. mRNA, bağışıklık hücrelerine ulaşır ve hücrelere spike proteini üretme talimatını verir. Böylelikle bağışıklık sistemimiz o hücreleri korona virüs hücreleri olarak görür. Bağışıklık hücreleri ise gelip bu spike proteinleri incelerler ve onlara karşı savunma mekanizmaları geliştirirler. Birey gerçek korona virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi onu koruyabilecek hale gelmiş olur. Bu yaklaşımın farkı nedir? Aşıyı geliştirmek için virüsün kendisini kullanmak yerine virüsün genetik materyali kullanılır ve bu bilgi hastaya transfer edilir.

30 Kasım; Moderna, F.D.A.'dan acil kullanım yetkisi için başvurdu.

2 Aralık; Moderna, aşının 12 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda test edilmesi için bir deneme kaydetti.

17 Aralık; F.D.A. Moderna aşısının acil durum yetkilendirmesini tartışmak için toplanacak.

21 Aralık; Moderna acil kullanım izni alırsa, aşısının ilk enjeksiyonları 21 Aralık'ta başlayabilir.

31 Aralık; Şirket, bu yılın sonuna kadar 20 milyon doz ve 2021'de bir milyara kadar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan her kişinin iki doz alması gerekmektedir.

AstraZeneca'nın Oxford üniversitesi ile birlikte geliştirmiş olduğu aşının ara sonuçları da ortalama %70 koruyucu olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, gönüllülere iki "yüksek" doz verildiğinde korumanın yüzde 62 olduğu, ancak insanlara önce "düşük" doz ve ardından yüksek doz verildiğinde bu oranın yüzde 90'a yükseldiği ifade edildi. Bu aşının Moderna ve Biontech'in geliştirmiş olduğu aşılardan farkı viral vektöre dayalı olarak geliştirilmiş olmasıdır.

Özel bir Çin firması olan Sinovac Biotech, CoronaVac adlı inaktive edilmiş bir aşı geliştirdi. Haziran ayında şirket, 743 gönüllü üzerinde yapılan Faz 1/2 denemelerinin ciddi bir yan etki bulmadığını ve bir bağışıklık tepkisi ürettiğini duyurdu. Sinovac, karşılaştırmalı olarak nispeten antikor üretimini gösteren, araştırmanın ayrıntılarını bir tıp dergisinde Kasım ayında yayınladı. Aşının insanları Covid-19'dan korumak için yeterli olup olmadığını faz 3 aşamaları tamamlandıktan sonra yayınlanacak olan rapordan sonra üzerinden konuşulabilir.

08.12.2020 tarihi itibari ile Faz-3 çalışması bitip onanan ilk korona aşısı (Biontech/Pfizer), klinik denemeler dışında bir kişiye dünyada ilk defa İngiltere’de yapıldı. 90 yaşındaki Margaret Keenan ilk aşıyı olan insan olarak tarihe geçti. Aşının İngiltere’de ay sonuna kadar 4 milyon kişiye daha yapılması planlanıyor.

Çalışmalar devam edip yeni raporlar yayınlandıkça takip edilecek birçok gelişme olacak. Aşıların her biri bu süreçten kurtulmak için yeni bir umut demek. Bu süreçte olumlu ya da olumsuz her çeşit haber görmek mümkün. Herkes sosyal medya üzerinden doğru ya da yanlış bir çok haber paylaşabilir. Saklama koşulları, aşıların güvenirlik yüzdeleri, uygulanacak kişilerin önceliği, ülkelerin kendi stratejilerini belirlemeleri gibi bir çok farklı etmenler bu süreçte göz önünde bulundurulacak olan etmenlerdir. Önemli olan doğru kaynaklardan sürecin takibi, soğukkanlı olmak ve kendi tedbirimizi maksimum seviyede devam ettirmek.

Umutlu ve sağlık dolu günlere…

MSc.Bio. Selin TAN

Yorumlar (8)
Emre Güney 3 ay önce
Başarılar diliyorum... Elinize sağlık...
Selin 3 ay önce
Emre bey cok tesekkur ederim.
Hande kaymaz 3 ay önce
Selincim tebrik ederim ,ne kadar güzel anlatmışsın, yazılarının devamının gelmesi dileğiyle sevgiler
Selin 3 ay önce
Handeciğim çok teşekkürler
Sinan 3 ay önce
Selin Hanim; Keyifle okudum ve bilgilendim. Yazılarınızın devamını dileriz.
Selin 3 ay önce
Sinan bey guzel yorumunuz icin tesekkurler!
Fırat Bey 3 ay önce
Selin hanım, yeni yazınız hayırlı olsun. Haber kanallarında bile bu kadar detaylı anlatılmıyor. Elinize sağlık.
Selin 3 ay önce
Fırat bey teşekkürler, faydalı olmuşsa ne mutlu.
11°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 28 58
4. Trabzonspor 28 51
5. Alanyaspor 28 46
6. Hatayspor 28 46
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 28 39
10. Antalyaspor 28 36
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 27 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 28 30
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 28 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Adanaspor 25 27
14. Menemenspor 25 27
15. Balıkesirspor 25 26
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 28 50
5. West Ham 27 48
6. Everton 27 46
7. Tottenham 27 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 27 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 26 42
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 26 22
20. Huesca 26 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@