16.05.2020, 21:50 319

Covid 19 Enfeksiyonunun Kardiyovasküler Etkilerine Bakış

Türk Kardiyoloji Derneği Uzlaşı Raporunun 13.05.2020 Tarihli Güncellemesine Göre Covid 19 Enfeksiyonunun Kardiyovasküler Etkilerine Bakış:

Covid-19 enfeksiyonu öncelikle solunum sistemini etkilese de kalp damar sistemi üzerine ciddi etkileri bulunmakta ve dolayısı ile Kardiyoloji hekimlerinin takip ve tedavisini gerektirmektedir. Covid 19, 2019 yılı sonunda Çin’in Wuhan eyaletinde ortaya çıkan ve yarasalarda görülen Corona virüsler ile genetik olarak %96 oranında benzerliği bulunan bir virüstür. SARS2-Co-V-2 (Ciddi Akut solunumsal sendrom Koronavirüs 2) olarak da adlandırılan Covid-19 enfeksiyonu akciğerler, kardiyovasküler sistem, bağırsaklar, böbrek, mesane, ösefagus hücrelerinde bulunan ACE2 reseptörlerine bağlanarak bu organlarla ilgili belirtilere yol açarak enfeksiyon oluşturur.

Öncelikli belirtiler, görülme sıklığına göre, ateş yüksekliği, öksürük, yaygın kas ağrısı, halsizlik ve etkilenen organa bağlı olarak ishal, bulantı, kusma şikayetleridir. Kalp hastalıkları Covid2 enfeksiyonunun bulaşı, seyri, komplikasyonlarının görülme olasılığı ile direkt bağlantılıdır. Korona enfeksiyonunun Aralık’ta Çin’de saptanmasının ardından enfekte hastalar ile ilgili yapılan çalışmalarda, hastanın kalp damar hastalığı olmasının kişinin Covid-19 enfeksiyonuna yakalanma riskinin arttığı görülmektedir. Enfeksiyonun bulaştığı hastalarda komplikasyon görülme olasılığı, yoğun bakıma yatma oranı ve olumsuz sonuçlarla karşılaşma olasılığı daha yüksektir. Enfeksiyonun tedavisi sırasında kullandığımız ilaçların da kalp damar sistemi üzerine olumsuz etkisi olabilmektedir. Kaybedilen hastalarda en sık görülen ortak özellikler arasında ileri yaş, hipertansiyon, iskemik kalp damar hastalığı, şeker hastalığı, bazı ritm bozuklukları sayılabilir. Bu nedenle ileri yaşlı ve bu grup hastalıklara sahip popülasyonun izolasyonu belirgin önem taşımaktadır. Covid 19 enfeksiyonu kalp kası hücrelerini direkt etkileyerek hasara neden olabilir. Vücudun bağışıklık sisteminin bir yanıtı olarak hücreye hasar veren maddelerin vücutta artışı dolayısı ile kalp kası ve kalp damar sistemi etkilenebilir. Hem virüsün davranış tarzı, hem hastanın hareketsiz kalması ile bağlantılı faktörler dolayısı ile özellikle bacak damarlarında pıhtı oluşmaya eğilim artar, yine virüsün direkt etkisi ve enfeksiyon sırasında artmış olan sitokin ismi verilen maddelerin artışına bağlı kalbi besleyen damarlarda pıhtılaşmaya eğilim ortaya çıkabilir.

Dolayısı ile Covid-19 enfeksiyonu sırasında kalp krizi, ani gelişen kalp yetmezliği, ritm bozuklukları, vücut damarlarında pıhtı oluşumları ve buna bağlı damar tıkanıklıkları ile sık karşılaşılabilmektedir. Covid 19 enfeksiyonu kalp hastalıkları, onların belirtileri ve bu hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullandığımız güncel laboratuar tetkiklerinin sonucunu dahi etkileyebilmektedir. Dolayısı ile standart kalp hastalığı teşhis ve tedavi algoritmalarını bozmuştur. Kalp krizi teşhisinde kullandığımız Troponin denilen laboratuar tetkiki Covid 19 enfeksiyonlu hastalarda bu amaçla kullanılamamaktadır. Çünkü komplike ve bazıları henüz belirlenememiş mekanizmalar ile Covid-19 enfeksiyonlu yoğun bakım hastalarında Troponin seviyesinin kalp krizi belirtisi olmadan yükseldiği görülmüştür. Troponin seviyesi hızla yükselen hastaların mekanik ventilatöre ihtiyaç duyma olasılığı ve komplikasyon geliştirme olasılığı oldukça yüksektir. Bu güne kadar kalp krizi teşhisinde kullanılan Troponin tetkiki Covid 19’lu hastalarda hastalığın seyrini belirleme amaçlı rutin olarak kullanılmaktadır. Benzer şekilde kalp yetmezliği teşhisinde faydalandığımız BNP dediğimiz laboratuar tetkikinde de bu grup hastalarda yükseklik görülmektedir.

Ancak hastalığın seyrini tayin açısından BNP seviyesine rutin olarak bakılmasının anlamlı olmadığı görülmüştür. D-Dimer testi, özellikle akciğer embolisi dediğimiz hastalığın teşhisinde kullandığımız, ancak bunun yanında vücutta pıhtı oluşumunun olduğu durumlarda yükselen bir laboratuar tetkikidir. Ancak Covid 19 hastalarında çeşitli mekanizmalar ile tüm damarlarda pıhtılaşmaya eğilim olması nedeniyle D-Dimer seviyesinde yükseklik sık görülmektedir. Troponin seviyesindeki yüksekliğe benzer şekilde D-Dimer yüksekliği de hastalığın seyri hakkında fikir verdiği için Covid-19 enfeksiyonlu solunum yetmezlikli hastalarda rutin olarak bakılmaya çalışılmaktadır. Kalp Hastalıklarında kullanılan ilaçlar ve Covid-19 enfeksiyonu sırasında kullanımı konusunda tereddütler: Özellikle tansiyon tedavisi konusunda biz Kardiyologlar çok soruya maruz kaldık. Hem hekim camiasında, hem hastalarımızda ciddi tereddütler ortaya çıktı. Çünkü etkisini tam bilmediğimiz ve yeni bir enfeksiyon ile karşı karşıyaydık. Üstelik kullandığımız önemli bir ilaç grubu Covid-19 virüsünün etkilediği Anjiyotensin reseptörleri, ACE dediğimiz bir enzim yolağı üzerinden etki etmekteydi. Başlangıçta bu grup ilaçları kullanan araştırmalarda ilacın enfeksiyon üzerine olumsuz etkisi olabilir denirken hasta sayısının artması ile birlikte bazı araştırmalarda faydalı bile olabileceğine dair veriler dünya tıp literatüründe paylaşılmaya başlandı. Hastalığın ilk ortaya çıktığı dönemden günümüze kadar ciddi bir hasta sayısına ulaşıldı ve araştırmalar birçok konuda daha net yorumlar yapabilmemize sebep olmaya başladı. Etkilenen hasta popülasyonları üzerinde yapılan araştırmaların neticesinde varılan fikir birliği şunu göstermektedir: Hastalarımızın ilaçlarını enfeksiyon nedeniyle kesmesine gerek yoktur. Yeni başlanacak bu grup tansiyon ilaçları ile ilgili karar da kişinin Covid-19 enfeksiyonu olup olmamasından bağımsız olarak standart protokoller eşliğinde verilmelidir. Hastalarımızın kullandığı kolesterol düşürücü ilaçlar, Aspirin türevleri, Beta blokör dediğimiz ilaçların devamında hiçbir mahsur yoktur. Endişeye kapılıp ani kararlar ile ilaçlarını kesmeye gerek bulunmamaktadır. Takip eden hekimlerine danışarak tedavilerinin takiplerini yaptırmaları en doğru karar olacaktır.

Hipertansiyon hastalarının pandemi sırasındaki riski ne kadar yüksektir?

Hastalarımız tarafından bize en çok sorulan sorulardan bir tanesi ve en çok endişe oluşturan konu; hipertansiyon hastası olmanın riski artırıp artırmadığıdır. Yoğun bakım ihtiyacı olan, mekanik ventilatöre ihtiyaç duyan veya vefat ile sonuçlanan hastalarda hipertansiyonun en sık görülen hastalık olması bu kanıya varmalarına sebep olmaktadır. Ancak bu zaman kadar yapılan vaka analizlerinde en önemli risk faktörü yaş olarak belirlenmiştir. Yaşın ilerlemesiyle hipertansiyonun görülme olasılığının artışı beklenen bir durumdur. Türkiye’de de vefat oranı ileri yaşlı, hipertansiyonlu hastalarda yüksek orandadır. Ölüm oranı erkeklerde daha fazladır. Oysa 60 yaşın üzerinde hipertansiyon görülme oranı kadınlarda daha yüksek saptanmıştır. Dolayısı ile hipertansiyonun Covid 19 enfeksiyonu için başlı başına bir risk faktörü olduğunu söylemek bugünkü bilgilerimize göre mümkün değildir. Hipertansiyon hastalarının endişesini ekstra olarak artırmasına gerek yoktur. Koruyucu tedbirler, izolasyon her hasta grubu için esastır. Covid-19 pandemisi sırasında influenza ve pnömokok aşılarının uygulanma süreci: Kardiyologların sık maruz kaldığı sorulardan bir tanesi de pnömokok ve influenza aşısının aciliyeti, yapılması konusu idi. İnfluenza veya pnömoni aşıları Covid 19 enfeksiyonundan korumamaktadır. Covid 19 enfeksiyonu geçiren hastalarda ek bir enfeksiyona neden olarak durumun ağrılaşmasına sebep olmaktadırlar. Hem influenza hem pnömokok enfeksiyonları da bugüne kadar kalp hastalarında bazen ölümle sonuçlanabilecek durumlara yol açtığı için kalp hastalarının korunması esastır. Kalp damar hastalığı, kalp yetmezliği, kalp kapak hastalığı, bazı doğuştan kalp hastalıkları ve pulmoner hipertansiyonu olan kalp hastaları mevsimlik grip aşılarını rutin takvimde yaptırmalıdırlar. Rutin takvimde aşılama Ekim ayında yapılır, zamanını geçiren hastalarda Şubat ayına kadar aşılama devam edebilir. Covid19 pandemisi sırasında bu takvimi değişitirmelerine gerek yoktur. Kalp Haslarında pnömoni aşısının yapılması çok önemlidir. İnfluenza aşısından farklı olarak yılın her hangi bir zamanı yapılabilir. Covid-19 enfeksiyonlu kişilerde pnömokok enfeksiyonunun eklenmesi durumu çok kötüleştirebilir. O nedenle aşılama önemlidir.

İki çeşit pnömokok aşısı vardır. KPA-13 aşısı uzun süreli bir bağışıklık kazandırır. Bir kez yapıldıktan sonra tekrarına gerek yoktur.

Diğeri ise PPA-23 aşısıdır. Kısa süreli bir bağışıklık yanıtı oluşturur. Yılda bir tekrarlanması gerekir. İlk PPA-23 aşısı KPA-13 aşısından 1 yıl sonra yapılmaya başlanır.

Kalp hastalığı olan kişiler yaşadığımız pandemi sırasında şu takvimi izleyebilir. Hiç aşı yapılmamışsa tek doz KPA-13 aşısı yapılmalıdır. Daha önce KPA-13 aşısı yapılmış ama PPA-23 aşısı yapılmamış veya son PPA-13 aşısının üzerinden 5 yıl ve daha fazla zaman geçmişse tek doz PPA-23 aşısı yaptırmalıdır. KPS-13 aşısı yapılmış, son 5 yıl içinde PPA-23 aşısı olanların tekrar aşılanmaya ihtiyacı yoktur. Kalp hastaları, 60 yaş üzerindeki bireylerimizin önerilen korunma yöntemlerini uygulaması, fiziki izolasyona maksimum ölçüde dikkat etmeleri en önemli konudur. Eski yaşam koşullarımıza eninde sonunda döneceğiz. Tedbiri elden bırakmadan ve sabırla güzel günlere erişeceğimizi unutmamalıyız.

Sağlıkla kalın…

Dr. Ersin İmren

Kardiyoloji Uzmanı

Yorumlar (1)
Fırat 2 yıl önce
Hocam çok detaylı yazmışsınız teşekkürler.
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@