01.06.2020, 11:45 408

COVİD-19 ve OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

COVİD-19 SÜRECİ VE SONRASINDA ARTABİLECEK SORUN: OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

OKB  (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, 5. Baskısında (DSM-5) obsesyonlar (takıntılar) kimi zaman zorla ve istenmeden geliyor gibi yaşanan, çoğu kişide belirgin bir kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici ve sürekli düşünceler, itkiler ve imgeler olarak tanımlanırken,  kişi bu düşüncelere, itkilere ya da imgelere aldırmamaya ya da bunları baskılamaya çalışır ya da bunları başka bir düşünce ya da eylemle yüksüzleştirme (kompulsiyonla) girişimlerinde bulunur.

Kompulsiyonlar (zorlantılar) kişinin takıntısına tepki olarak ya da katı bir biçimde uyulması gereken kurallara göre yapmaya zorlanmış gibi hissettiği yinelemeli davranışlar (el yıkama, düzenleme,  kontrol gibi) ya da zihinsel eylemler olarak tanımlanır. Kısaca, obsesyonlar rahatsız edici ve aşırı, direnilen ancak karşı  konulamayan içsel kaynaklı düşüncelerdir. (Köroğlu, Ertuğrul 2014) Yaygın anksiyeteden farkı, obsesyonların olma olasılığı düşük hatta saçma konular olabilmesidir.

(Türkçapar M.Hakan 2003) Sık görülen sıkıntı verilen durum (kirlilik, mikrobiyal ortam, kimyasallar, radyasyon) Corona virüs için de geçerli olmuştur. Her gün öldürücü olduğu söylenen ve bulaşla ilgili sayısız yayın yapılması hem anksiyeteyi artırmakta, hem de takıntıları ve sonucunda nötrleştirici olarak kompulsiyonları artırmaktadır. ’’Elinizi şu kadar yıkayın”, “kapı kollarına dokunmayın”, ” asansör tuşlarını ellemeyin”, ” bulaş mesafesinin dışında temas edin” söylemleri  OKB hastalarını nasıl etkiler?

Normal insanlara da her gün 3000-4000 olumlu ve olumsuz düşünceler istemsizce gelmektedir. “Tuvalet oturağından bir şey geçer mi?”, “Ocağı açık unuttum mu?”, “ Birine istemeden zarar verir miyim?”

İnsanlar bu düşünceleri filtre ederek çok azını geçirir ve geçse bile önem dereceleri  çok olmadığından takıntı ve nötrleştirici kompulsiyonlar uygulamaz. Ama çeşitli nedenlerle bu düşüncelerin filtre edilmesi zorlaşır ve mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük de bunu kolaylaştırırsa beyinde  aşırı yüklü düşünceler oluşturabilir.

Saçma olduğunu bilse de aşırı kompulsif uğraşlara girebilir. Saatlerce el yıkama, sebze meyve yıkama, aşırı temizlik maddesi ve dezenfektan kullanma  gibi. Oysa 20-25 sn el yıkamakla hastalık bulaşımı % 99 azalıyorken, 10 dk yıkama  %99,8 bulaşı azaltır. %0,8 fark  önemsizken OKB‘li için çok önemlidir. Çünkü kısmen az bir olasılık (kendisi veya yakınlarının zarar görme olasılığı) rahatsız edicidir. Corona‘nın % 2,7 olan öldürme olasılığı % 100 gibi düşünülebilir.

Corona’yı görmesek bile burnumuz akıyorsa bunu algılamamız kolayken ölme tehlikesinin aşırı önemsenip hatta abartılıp bu düşünceyi anlamak kolay olmayabilir.

Sonuç olarak, COVID-19 sürecinde insanların gerçek bilgileri almaları abartılı düşüncelerini ve belirsizliklerin artırılmaması açısından önemlidir. Bilgilerin gerçeği yansıtmaması bazı bozukluklarda  sıkıntılı sonuçların doğabileceği açısından önemlidir.

“Eşyadan bulaşır, yok bulaşmıyormuş, yiyecekleri sirkeyle yıkamak gerekli mi değil mi?” gibi kararsız durumlar birçok anksiyeteye yol açabilir.  Çok kolay yorumlar yapılsa da biraz bilimsel olması, yani bilim adamlarınca yapılması önemlidir. Birazın nedeni, biz de böyle bir salgında çok şeyi yeni öğreniyoruz. Sağlıklı kalmanız dileklerimle.     

Uz. Dr. Cem YALÇIN

Psikiyatri Uzmanı

Yorumlar (2)
Firat 2 yıl önce
Cem Hocam çok güzel bir yazı olmuş, devamını bekliyoruz. Sizin gibi değerli insanları görmek bizleri mutlu ediyor.
Hatice 2 yıl önce
Güzel bir paylaşım olmuş hocam teşekkür ederiz.
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@