01.06.2020, 11:45 485

COVİD-19 ve OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

COVİD-19 SÜRECİ VE SONRASINDA ARTABİLECEK SORUN: OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

OKB  (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, 5. Baskısında (DSM-5) obsesyonlar (takıntılar) kimi zaman zorla ve istenmeden geliyor gibi yaşanan, çoğu kişide belirgin bir kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici ve sürekli düşünceler, itkiler ve imgeler olarak tanımlanırken,  kişi bu düşüncelere, itkilere ya da imgelere aldırmamaya ya da bunları baskılamaya çalışır ya da bunları başka bir düşünce ya da eylemle yüksüzleştirme (kompulsiyonla) girişimlerinde bulunur.

Kompulsiyonlar (zorlantılar) kişinin takıntısına tepki olarak ya da katı bir biçimde uyulması gereken kurallara göre yapmaya zorlanmış gibi hissettiği yinelemeli davranışlar (el yıkama, düzenleme,  kontrol gibi) ya da zihinsel eylemler olarak tanımlanır. Kısaca, obsesyonlar rahatsız edici ve aşırı, direnilen ancak karşı  konulamayan içsel kaynaklı düşüncelerdir. (Köroğlu, Ertuğrul 2014) Yaygın anksiyeteden farkı, obsesyonların olma olasılığı düşük hatta saçma konular olabilmesidir.

(Türkçapar M.Hakan 2003) Sık görülen sıkıntı verilen durum (kirlilik, mikrobiyal ortam, kimyasallar, radyasyon) Corona virüs için de geçerli olmuştur. Her gün öldürücü olduğu söylenen ve bulaşla ilgili sayısız yayın yapılması hem anksiyeteyi artırmakta, hem de takıntıları ve sonucunda nötrleştirici olarak kompulsiyonları artırmaktadır. ’’Elinizi şu kadar yıkayın”, “kapı kollarına dokunmayın”, ” asansör tuşlarını ellemeyin”, ” bulaş mesafesinin dışında temas edin” söylemleri  OKB hastalarını nasıl etkiler?

Normal insanlara da her gün 3000-4000 olumlu ve olumsuz düşünceler istemsizce gelmektedir. “Tuvalet oturağından bir şey geçer mi?”, “Ocağı açık unuttum mu?”, “ Birine istemeden zarar verir miyim?”

İnsanlar bu düşünceleri filtre ederek çok azını geçirir ve geçse bile önem dereceleri  çok olmadığından takıntı ve nötrleştirici kompulsiyonlar uygulamaz. Ama çeşitli nedenlerle bu düşüncelerin filtre edilmesi zorlaşır ve mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük de bunu kolaylaştırırsa beyinde  aşırı yüklü düşünceler oluşturabilir.

Saçma olduğunu bilse de aşırı kompulsif uğraşlara girebilir. Saatlerce el yıkama, sebze meyve yıkama, aşırı temizlik maddesi ve dezenfektan kullanma  gibi. Oysa 20-25 sn el yıkamakla hastalık bulaşımı % 99 azalıyorken, 10 dk yıkama  %99,8 bulaşı azaltır. %0,8 fark  önemsizken OKB‘li için çok önemlidir. Çünkü kısmen az bir olasılık (kendisi veya yakınlarının zarar görme olasılığı) rahatsız edicidir. Corona‘nın % 2,7 olan öldürme olasılığı % 100 gibi düşünülebilir.

Corona’yı görmesek bile burnumuz akıyorsa bunu algılamamız kolayken ölme tehlikesinin aşırı önemsenip hatta abartılıp bu düşünceyi anlamak kolay olmayabilir.

Sonuç olarak, COVID-19 sürecinde insanların gerçek bilgileri almaları abartılı düşüncelerini ve belirsizliklerin artırılmaması açısından önemlidir. Bilgilerin gerçeği yansıtmaması bazı bozukluklarda  sıkıntılı sonuçların doğabileceği açısından önemlidir.

“Eşyadan bulaşır, yok bulaşmıyormuş, yiyecekleri sirkeyle yıkamak gerekli mi değil mi?” gibi kararsız durumlar birçok anksiyeteye yol açabilir.  Çok kolay yorumlar yapılsa da biraz bilimsel olması, yani bilim adamlarınca yapılması önemlidir. Birazın nedeni, biz de böyle bir salgında çok şeyi yeni öğreniyoruz. Sağlıklı kalmanız dileklerimle.     

Uz. Dr. Cem YALÇIN

Psikiyatri Uzmanı

Yorumlar (2)
Firat 2 yıl önce
Cem Hocam çok güzel bir yazı olmuş, devamını bekliyoruz. Sizin gibi değerli insanları görmek bizleri mutlu ediyor.
Hatice 2 yıl önce
Güzel bir paylaşım olmuş hocam teşekkür ederiz.
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Pendikspor 13 24
3. Keçiörengücü 13 24
4. Samsunspor 13 23
5. Rizespor 13 22
6. Bodrumspor 14 22
7. Boluspor 13 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 14 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 13 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@