01.06.2020, 11:45 273

COVİD-19 ve OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

COVİD-19 SÜRECİ VE SONRASINDA ARTABİLECEK SORUN: OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

OKB  (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, 5. Baskısında (DSM-5) obsesyonlar (takıntılar) kimi zaman zorla ve istenmeden geliyor gibi yaşanan, çoğu kişide belirgin bir kaygı ya da sıkıntıya neden olan, yineleyici ve sürekli düşünceler, itkiler ve imgeler olarak tanımlanırken,  kişi bu düşüncelere, itkilere ya da imgelere aldırmamaya ya da bunları baskılamaya çalışır ya da bunları başka bir düşünce ya da eylemle yüksüzleştirme (kompulsiyonla) girişimlerinde bulunur.

Kompulsiyonlar (zorlantılar) kişinin takıntısına tepki olarak ya da katı bir biçimde uyulması gereken kurallara göre yapmaya zorlanmış gibi hissettiği yinelemeli davranışlar (el yıkama, düzenleme,  kontrol gibi) ya da zihinsel eylemler olarak tanımlanır. Kısaca, obsesyonlar rahatsız edici ve aşırı, direnilen ancak karşı  konulamayan içsel kaynaklı düşüncelerdir. (Köroğlu, Ertuğrul 2014) Yaygın anksiyeteden farkı, obsesyonların olma olasılığı düşük hatta saçma konular olabilmesidir.

(Türkçapar M.Hakan 2003) Sık görülen sıkıntı verilen durum (kirlilik, mikrobiyal ortam, kimyasallar, radyasyon) Corona virüs için de geçerli olmuştur. Her gün öldürücü olduğu söylenen ve bulaşla ilgili sayısız yayın yapılması hem anksiyeteyi artırmakta, hem de takıntıları ve sonucunda nötrleştirici olarak kompulsiyonları artırmaktadır. ’’Elinizi şu kadar yıkayın”, “kapı kollarına dokunmayın”, ” asansör tuşlarını ellemeyin”, ” bulaş mesafesinin dışında temas edin” söylemleri  OKB hastalarını nasıl etkiler?

Normal insanlara da her gün 3000-4000 olumlu ve olumsuz düşünceler istemsizce gelmektedir. “Tuvalet oturağından bir şey geçer mi?”, “Ocağı açık unuttum mu?”, “ Birine istemeden zarar verir miyim?”

İnsanlar bu düşünceleri filtre ederek çok azını geçirir ve geçse bile önem dereceleri  çok olmadığından takıntı ve nötrleştirici kompulsiyonlar uygulamaz. Ama çeşitli nedenlerle bu düşüncelerin filtre edilmesi zorlaşır ve mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük de bunu kolaylaştırırsa beyinde  aşırı yüklü düşünceler oluşturabilir.

Saçma olduğunu bilse de aşırı kompulsif uğraşlara girebilir. Saatlerce el yıkama, sebze meyve yıkama, aşırı temizlik maddesi ve dezenfektan kullanma  gibi. Oysa 20-25 sn el yıkamakla hastalık bulaşımı % 99 azalıyorken, 10 dk yıkama  %99,8 bulaşı azaltır. %0,8 fark  önemsizken OKB‘li için çok önemlidir. Çünkü kısmen az bir olasılık (kendisi veya yakınlarının zarar görme olasılığı) rahatsız edicidir. Corona‘nın % 2,7 olan öldürme olasılığı % 100 gibi düşünülebilir.

Corona’yı görmesek bile burnumuz akıyorsa bunu algılamamız kolayken ölme tehlikesinin aşırı önemsenip hatta abartılıp bu düşünceyi anlamak kolay olmayabilir.

Sonuç olarak, COVID-19 sürecinde insanların gerçek bilgileri almaları abartılı düşüncelerini ve belirsizliklerin artırılmaması açısından önemlidir. Bilgilerin gerçeği yansıtmaması bazı bozukluklarda  sıkıntılı sonuçların doğabileceği açısından önemlidir.

“Eşyadan bulaşır, yok bulaşmıyormuş, yiyecekleri sirkeyle yıkamak gerekli mi değil mi?” gibi kararsız durumlar birçok anksiyeteye yol açabilir.  Çok kolay yorumlar yapılsa da biraz bilimsel olması, yani bilim adamlarınca yapılması önemlidir. Birazın nedeni, biz de böyle bir salgında çok şeyi yeni öğreniyoruz. Sağlıklı kalmanız dileklerimle.     

Uz. Dr. Cem YALÇIN

Psikiyatri Uzmanı

Yorumlar (2)
Firat 10 ay önce
Cem Hocam çok güzel bir yazı olmuş, devamını bekliyoruz. Sizin gibi değerli insanları görmek bizleri mutlu ediyor.
Hatice 10 ay önce
Güzel bir paylaşım olmuş hocam teşekkür ederiz.
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Konyaspor 25 31
12. Sivasspor 24 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 23 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Granada 24 30
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@