banner11

Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar

Yeni koronavirüs (2019 nCov) hakkında sık sorulan sorular ve cevapları.

GÜNDEM 21.04.2020, 09:52 01.05.2020, 17:43
287
Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar

Tedavisi bulunamadan çok hızlı ve uzaklara yayılan bu salgının insanlara yarattığı kaygı ortada. Çağımızın vebası ile savaşıyor tüm tıp otoriteleri. Gelin en sık sorulanların cevaplarına bir göz atalım.

Geçen Aralık ayında Çin’li yetkililer, Wuhan bölgesinde ki şehirlerden biri olan Hubei’de daha önce insanlarda hiç görülmemiş bir virüsün enfeksiyona yol açtığını bildirdiler. Çok kısa zamanda Asya başta olmak üzere tüm dünyaya çok hızlı bir şekilde yayıldı  ve Dünya Sağlık Örgütü bunu bir pandemi olduğunu açıkladı.

Bu yeni virüs nedir, tüm dünya insanlarına bulaşacak mı soruları cevapsız.

Nedir bu yeni virüs?

Korona virüsler çok uzun zamandan beri biliniyor. Covid19 ise insana ilk kez bulaştı. Alfa,beta,delta ve gama türleri var. Aslında çoğu insana bulaşmıyor ama hayvanlardan geçen tipleri alfa ve beta. Daha önce bu virüs ailesinin insanlarda yaptığı enfeksiyonlara SARS ile Çin’de ve Uzakdoğu’da, MERS ile Suudi Arabistan’da şahit oldu dünya.

Nereden çıktı bu?

Tipik olarak enfekte olmuş hayvanlardan bulaştı. En çok suçlanan taşıyıcı yarasalar, ancak bunlardan bir ara konağa, ve bulaş sonucu insanlara geçebileceği söylenmiş. 1 Ocak 2020’ de Wuhan’daki kapatılan balık pazarından yayıldığı çok söylendi, ancak orayla ilişkisi olmayan insanlarda da bu hastalık tespit edildi. Gerçek kaynağı halen tespit edilemedi ama Wuhan yakınlarındaki  virüs laboratuarı suçlanıyor. Aslında bölge net.

Nasıl geçiyor?

Hayvanlardan insana geçtikten sonra, diğer insanlara temas ve damlacık yolu ile bulaşıyor.  Diğer muhtemel bulaş yolları araştırılıyor. Nefes ile vücuda girdiği, ağız ve  burun yoluyla sonlum sistemini etkilediği belli artık. Kötü olan tarafı enfeksiyonu ciddi geçirenler yayma risklerini biliyorlar, ama ya hafif geçirenler.  Aslında her iki grupta hastalığı yayma açısından büyük risk. Taramalar ve testlerle bunları tespit ediliyor ama hastalığı yayma açısından düşük risk görülen ve asemptomatik olan veya hastalığı hafif geçirip farkında olmadan herkese yayabilen bir grup var. Genellikle bulaştıktan sonra 5-6 gün içinde şikayetler ortaya çıkıyor ama 14 güne  kadar olan karantina önerileri uygulanıyor.

Akraba virüslerden farkı ne?

Daha önce yarasalarda tespit edilen SL-CoVZC45 ve SL-CoVZXC21 ile genetik yapıları %88 aynı covid19’un. 2002-2003 yıllarında Çin ve Uzakdoğu'da görülen SARS ile genetik benzerliği %79, 2012’deki MERS ile %50. Garip bir şekilde bir karıncayiyen türü olan pangolinlerde görülen korona virüs ile genetik dizilim %99 uyumlu bulundu.

Semptomlar ne?

Sonlum sistemini etkilediği açık. Çoğu insan hafif bir şekilde bu dönemi atlatıyor. Grip benzeri bir hastalık gibi seyrediyor. Ancak yaklaşık %20’sinde hastalık ilerliyor ve pnömoni, solunum yetmezliği ve bazı durumlarda ölüme neden oluyor. Bir çok hastalık ile karışabiliyor. Akciğer sorunları olan hastalarda üstüne eklenen basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu insanlarını hemen aklına covid19’u getiriyor. Birbirinden ayırmakta doktorlara düşüyor. Her yaş grubunu etkilese de, DSÖ’ye göre kırklı yaşlardan itibaren hastalık daha ciddiye gitme eğiliminde. Diğer önemli grupta hamileler. Fizyolojik ve immünolojik değişiklikler nedeni ile bu insanların hastalığa daha açık olduğu da bildirilenler arasında.

Nasıl korunmalı?

Sağlık Bakanlığının açıkladığı 14 temel kural var. Hepsi aslında kişisel hijyen ile alakalı. Elleri sabunla en az 20-25 saniye yıkamak ve  temas sosyal mesafeyi korumak en temel olanları. Maske kullanımı en başlarda, hasta olanlar hariç önerilmiyordu, fakat yayılım hızı ve yolları anlaşıldıkça herkes için kullanımı zorunlu hale getirildi.

Nasıl tedavi ediliyor?

Halen spesifik bir tedavisi yok. Çoğu ülke ve merkez, Çin deneyimlerinden öğrendikleri ile kendi tedavi protokollerini belirlerdi ve uyguluyor. Tabiki bazı ilaçlar kullanılıyor. Bunlar antiviral ajanlar, bazı sıtma ilaçları ve gereken durumlarda ek olarak antibiyotikler. Antibiyotiklerin virüslere primer olarak hiç etkisinin olmadığını artık biliyoruz hepimiz. Bunların yanı sıra yoğun bakım süreci yaşanıyorsa ek destek tedavileri solunum desteği de uygulanıyor.

Ülkemizde dünyanın çoğu ülkesinden farklı olarak tüm bu tedaviler daha erken başlanıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu yöntem ülkemizi  diğer ülkelerden ayıran nokta. Bilim Kurulu ile birlikte alınan ve uygulanan kuralların işe yaradığı umudunu taşıyor herkes.

Çalışmalar ne durumda?

Diğer korona virüs enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan ilaçlar deneniyor ve bazı modifikasyonlar yapılarak etkileri kontrol ediliyor. Şu anda o kadar devam eden çalışma var ki, sayısını bilmek çok zor. Bilimsel dergilerde yayınlandıkça gerçek ortaya çıkacak.

Dünyanın yıllardır başına bela olan HIV, yani AIDS için kullanılan antiviral ilaç kombinasyonlarıda (lopinavir- ritonavir ) deneniyor. Şu anda kullanılan ilaçların hepsinin insanda kullanım onayı var ve vücuttaki etkileri/yan etkileri yapılmış olan çalışmalardan biliniyor.

Gerçek tedavi yoğun laboratuar ve sonrasında yapılacak klinik çalışmalar ile ortaya konacak. Ve insanlarda kullanım onayı verildikten sonra tedavi protokollerinde yerini alacak.

Aşı?

Otoriteler biraz daha zaman var diyor. Geliştirilmesi çok zor bir ürün. Özellikle virüslerin mutasyon yani genetik değişim potansiyellerinin olması bu çalışmaların en zorlu yani. Belki de şu anda bile dünyanın herhangi bir yerinde mutasyona uğruyor.

Sonuç olarak düşman görünmüyor, tehlikeli ve ölümcül olabiliyor. O nedenle aslında çok katı olmayan kurallara dikkat edip uygulamak bu yayılım zincirini kırmanın en kolay yolu. 

Tüm okurlara sağlıklı günler dileriz.

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
banner10
Yorumlar (0)
banner1
29°
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@