Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar

Yeni koronavirüs (2019 nCov) hakkında sık sorulan sorular ve cevapları.

GÜNDEM 21.04.2020, 09:52 01.05.2020, 17:43
Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar

Tedavisi bulunamadan çok hızlı ve uzaklara yayılan bu salgının insanlara yarattığı kaygı ortada. Çağımızın vebası ile savaşıyor tüm tıp otoriteleri. Gelin en sık sorulanların cevaplarına bir göz atalım.

Geçen Aralık ayında Çin’li yetkililer, Wuhan bölgesinde ki şehirlerden biri olan Hubei’de daha önce insanlarda hiç görülmemiş bir virüsün enfeksiyona yol açtığını bildirdiler. Çok kısa zamanda Asya başta olmak üzere tüm dünyaya çok hızlı bir şekilde yayıldı  ve Dünya Sağlık Örgütü bunu bir pandemi olduğunu açıkladı.

Bu yeni virüs nedir, tüm dünya insanlarına bulaşacak mı soruları cevapsız.

Nedir bu yeni virüs?

Korona virüsler çok uzun zamandan beri biliniyor. Covid19 ise insana ilk kez bulaştı. Alfa,beta,delta ve gama türleri var. Aslında çoğu insana bulaşmıyor ama hayvanlardan geçen tipleri alfa ve beta. Daha önce bu virüs ailesinin insanlarda yaptığı enfeksiyonlara SARS ile Çin’de ve Uzakdoğu’da, MERS ile Suudi Arabistan’da şahit oldu dünya.

Nereden çıktı bu?

Tipik olarak enfekte olmuş hayvanlardan bulaştı. En çok suçlanan taşıyıcı yarasalar, ancak bunlardan bir ara konağa, ve bulaş sonucu insanlara geçebileceği söylenmiş. 1 Ocak 2020’ de Wuhan’daki kapatılan balık pazarından yayıldığı çok söylendi, ancak orayla ilişkisi olmayan insanlarda da bu hastalık tespit edildi. Gerçek kaynağı halen tespit edilemedi ama Wuhan yakınlarındaki  virüs laboratuarı suçlanıyor. Aslında bölge net.

Nasıl geçiyor?

Hayvanlardan insana geçtikten sonra, diğer insanlara temas ve damlacık yolu ile bulaşıyor.  Diğer muhtemel bulaş yolları araştırılıyor. Nefes ile vücuda girdiği, ağız ve  burun yoluyla sonlum sistemini etkilediği belli artık. Kötü olan tarafı enfeksiyonu ciddi geçirenler yayma risklerini biliyorlar, ama ya hafif geçirenler.  Aslında her iki grupta hastalığı yayma açısından büyük risk. Taramalar ve testlerle bunları tespit ediliyor ama hastalığı yayma açısından düşük risk görülen ve asemptomatik olan veya hastalığı hafif geçirip farkında olmadan herkese yayabilen bir grup var. Genellikle bulaştıktan sonra 5-6 gün içinde şikayetler ortaya çıkıyor ama 14 güne  kadar olan karantina önerileri uygulanıyor.

Akraba virüslerden farkı ne?

Daha önce yarasalarda tespit edilen SL-CoVZC45 ve SL-CoVZXC21 ile genetik yapıları %88 aynı covid19’un. 2002-2003 yıllarında Çin ve Uzakdoğu'da görülen SARS ile genetik benzerliği %79, 2012’deki MERS ile %50. Garip bir şekilde bir karıncayiyen türü olan pangolinlerde görülen korona virüs ile genetik dizilim %99 uyumlu bulundu.

Semptomlar ne?

Sonlum sistemini etkilediği açık. Çoğu insan hafif bir şekilde bu dönemi atlatıyor. Grip benzeri bir hastalık gibi seyrediyor. Ancak yaklaşık %20’sinde hastalık ilerliyor ve pnömoni, solunum yetmezliği ve bazı durumlarda ölüme neden oluyor. Bir çok hastalık ile karışabiliyor. Akciğer sorunları olan hastalarda üstüne eklenen basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu insanlarını hemen aklına covid19’u getiriyor. Birbirinden ayırmakta doktorlara düşüyor. Her yaş grubunu etkilese de, DSÖ’ye göre kırklı yaşlardan itibaren hastalık daha ciddiye gitme eğiliminde. Diğer önemli grupta hamileler. Fizyolojik ve immünolojik değişiklikler nedeni ile bu insanların hastalığa daha açık olduğu da bildirilenler arasında.

Nasıl korunmalı?

Sağlık Bakanlığının açıkladığı 14 temel kural var. Hepsi aslında kişisel hijyen ile alakalı. Elleri sabunla en az 20-25 saniye yıkamak ve  temas sosyal mesafeyi korumak en temel olanları. Maske kullanımı en başlarda, hasta olanlar hariç önerilmiyordu, fakat yayılım hızı ve yolları anlaşıldıkça herkes için kullanımı zorunlu hale getirildi.

Nasıl tedavi ediliyor?

Halen spesifik bir tedavisi yok. Çoğu ülke ve merkez, Çin deneyimlerinden öğrendikleri ile kendi tedavi protokollerini belirlerdi ve uyguluyor. Tabiki bazı ilaçlar kullanılıyor. Bunlar antiviral ajanlar, bazı sıtma ilaçları ve gereken durumlarda ek olarak antibiyotikler. Antibiyotiklerin virüslere primer olarak hiç etkisinin olmadığını artık biliyoruz hepimiz. Bunların yanı sıra yoğun bakım süreci yaşanıyorsa ek destek tedavileri solunum desteği de uygulanıyor.

Ülkemizde dünyanın çoğu ülkesinden farklı olarak tüm bu tedaviler daha erken başlanıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu yöntem ülkemizi  diğer ülkelerden ayıran nokta. Bilim Kurulu ile birlikte alınan ve uygulanan kuralların işe yaradığı umudunu taşıyor herkes.

Çalışmalar ne durumda?

Diğer korona virüs enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan ilaçlar deneniyor ve bazı modifikasyonlar yapılarak etkileri kontrol ediliyor. Şu anda o kadar devam eden çalışma var ki, sayısını bilmek çok zor. Bilimsel dergilerde yayınlandıkça gerçek ortaya çıkacak.

Dünyanın yıllardır başına bela olan HIV, yani AIDS için kullanılan antiviral ilaç kombinasyonlarıda (lopinavir- ritonavir ) deneniyor. Şu anda kullanılan ilaçların hepsinin insanda kullanım onayı var ve vücuttaki etkileri/yan etkileri yapılmış olan çalışmalardan biliniyor.

Gerçek tedavi yoğun laboratuar ve sonrasında yapılacak klinik çalışmalar ile ortaya konacak. Ve insanlarda kullanım onayı verildikten sonra tedavi protokollerinde yerini alacak.

Aşı?

Otoriteler biraz daha zaman var diyor. Geliştirilmesi çok zor bir ürün. Özellikle virüslerin mutasyon yani genetik değişim potansiyellerinin olması bu çalışmaların en zorlu yani. Belki de şu anda bile dünyanın herhangi bir yerinde mutasyona uğruyor.

Sonuç olarak düşman görünmüyor, tehlikeli ve ölümcül olabiliyor. O nedenle aslında çok katı olmayan kurallara dikkat edip uygulamak bu yayılım zincirini kırmanın en kolay yolu. 

Tüm okurlara sağlıklı günler dileriz.

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Yorumlar (0)
14°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Valencia 26 30
12. Celta de Vigo 25 30
13. Osasuna 25 28
14. Getafe 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@