Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar

Yeni koronavirüs (2019 nCov) hakkında sık sorulan sorular ve cevapları.

GÜNDEM 21.04.2020, 09:52 01.05.2020, 17:43
Yeni Koronavirüs; Sorular ve Cevaplar
banner31

Tedavisi bulunamadan çok hızlı ve uzaklara yayılan bu salgının insanlara yarattığı kaygı ortada. Çağımızın vebası ile savaşıyor tüm tıp otoriteleri. Gelin en sık sorulanların cevaplarına bir göz atalım.

Geçen Aralık ayında Çin’li yetkililer, Wuhan bölgesinde ki şehirlerden biri olan Hubei’de daha önce insanlarda hiç görülmemiş bir virüsün enfeksiyona yol açtığını bildirdiler. Çok kısa zamanda Asya başta olmak üzere tüm dünyaya çok hızlı bir şekilde yayıldı  ve Dünya Sağlık Örgütü bunu bir pandemi olduğunu açıkladı.

Bu yeni virüs nedir, tüm dünya insanlarına bulaşacak mı soruları cevapsız.

Nedir bu yeni virüs?

Korona virüsler çok uzun zamandan beri biliniyor. Covid19 ise insana ilk kez bulaştı. Alfa,beta,delta ve gama türleri var. Aslında çoğu insana bulaşmıyor ama hayvanlardan geçen tipleri alfa ve beta. Daha önce bu virüs ailesinin insanlarda yaptığı enfeksiyonlara SARS ile Çin’de ve Uzakdoğu’da, MERS ile Suudi Arabistan’da şahit oldu dünya.

Nereden çıktı bu?

Tipik olarak enfekte olmuş hayvanlardan bulaştı. En çok suçlanan taşıyıcı yarasalar, ancak bunlardan bir ara konağa, ve bulaş sonucu insanlara geçebileceği söylenmiş. 1 Ocak 2020’ de Wuhan’daki kapatılan balık pazarından yayıldığı çok söylendi, ancak orayla ilişkisi olmayan insanlarda da bu hastalık tespit edildi. Gerçek kaynağı halen tespit edilemedi ama Wuhan yakınlarındaki  virüs laboratuarı suçlanıyor. Aslında bölge net.

Nasıl geçiyor?

Hayvanlardan insana geçtikten sonra, diğer insanlara temas ve damlacık yolu ile bulaşıyor.  Diğer muhtemel bulaş yolları araştırılıyor. Nefes ile vücuda girdiği, ağız ve  burun yoluyla sonlum sistemini etkilediği belli artık. Kötü olan tarafı enfeksiyonu ciddi geçirenler yayma risklerini biliyorlar, ama ya hafif geçirenler.  Aslında her iki grupta hastalığı yayma açısından büyük risk. Taramalar ve testlerle bunları tespit ediliyor ama hastalığı yayma açısından düşük risk görülen ve asemptomatik olan veya hastalığı hafif geçirip farkında olmadan herkese yayabilen bir grup var. Genellikle bulaştıktan sonra 5-6 gün içinde şikayetler ortaya çıkıyor ama 14 güne  kadar olan karantina önerileri uygulanıyor.

Akraba virüslerden farkı ne?

Daha önce yarasalarda tespit edilen SL-CoVZC45 ve SL-CoVZXC21 ile genetik yapıları %88 aynı covid19’un. 2002-2003 yıllarında Çin ve Uzakdoğu'da görülen SARS ile genetik benzerliği %79, 2012’deki MERS ile %50. Garip bir şekilde bir karıncayiyen türü olan pangolinlerde görülen korona virüs ile genetik dizilim %99 uyumlu bulundu.

Semptomlar ne?

Sonlum sistemini etkilediği açık. Çoğu insan hafif bir şekilde bu dönemi atlatıyor. Grip benzeri bir hastalık gibi seyrediyor. Ancak yaklaşık %20’sinde hastalık ilerliyor ve pnömoni, solunum yetmezliği ve bazı durumlarda ölüme neden oluyor. Bir çok hastalık ile karışabiliyor. Akciğer sorunları olan hastalarda üstüne eklenen basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu insanlarını hemen aklına covid19’u getiriyor. Birbirinden ayırmakta doktorlara düşüyor. Her yaş grubunu etkilese de, DSÖ’ye göre kırklı yaşlardan itibaren hastalık daha ciddiye gitme eğiliminde. Diğer önemli grupta hamileler. Fizyolojik ve immünolojik değişiklikler nedeni ile bu insanların hastalığa daha açık olduğu da bildirilenler arasında.

Nasıl korunmalı?

Sağlık Bakanlığının açıkladığı 14 temel kural var. Hepsi aslında kişisel hijyen ile alakalı. Elleri sabunla en az 20-25 saniye yıkamak ve  temas sosyal mesafeyi korumak en temel olanları. Maske kullanımı en başlarda, hasta olanlar hariç önerilmiyordu, fakat yayılım hızı ve yolları anlaşıldıkça herkes için kullanımı zorunlu hale getirildi.

Nasıl tedavi ediliyor?

Halen spesifik bir tedavisi yok. Çoğu ülke ve merkez, Çin deneyimlerinden öğrendikleri ile kendi tedavi protokollerini belirlerdi ve uyguluyor. Tabiki bazı ilaçlar kullanılıyor. Bunlar antiviral ajanlar, bazı sıtma ilaçları ve gereken durumlarda ek olarak antibiyotikler. Antibiyotiklerin virüslere primer olarak hiç etkisinin olmadığını artık biliyoruz hepimiz. Bunların yanı sıra yoğun bakım süreci yaşanıyorsa ek destek tedavileri solunum desteği de uygulanıyor.

Ülkemizde dünyanın çoğu ülkesinden farklı olarak tüm bu tedaviler daha erken başlanıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu yöntem ülkemizi  diğer ülkelerden ayıran nokta. Bilim Kurulu ile birlikte alınan ve uygulanan kuralların işe yaradığı umudunu taşıyor herkes.

Çalışmalar ne durumda?

Diğer korona virüs enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan ilaçlar deneniyor ve bazı modifikasyonlar yapılarak etkileri kontrol ediliyor. Şu anda o kadar devam eden çalışma var ki, sayısını bilmek çok zor. Bilimsel dergilerde yayınlandıkça gerçek ortaya çıkacak.

Dünyanın yıllardır başına bela olan HIV, yani AIDS için kullanılan antiviral ilaç kombinasyonlarıda (lopinavir- ritonavir ) deneniyor. Şu anda kullanılan ilaçların hepsinin insanda kullanım onayı var ve vücuttaki etkileri/yan etkileri yapılmış olan çalışmalardan biliniyor.

Gerçek tedavi yoğun laboratuar ve sonrasında yapılacak klinik çalışmalar ile ortaya konacak. Ve insanlarda kullanım onayı verildikten sonra tedavi protokollerinde yerini alacak.

Aşı?

Otoriteler biraz daha zaman var diyor. Geliştirilmesi çok zor bir ürün. Özellikle virüslerin mutasyon yani genetik değişim potansiyellerinin olması bu çalışmaların en zorlu yani. Belki de şu anda bile dünyanın herhangi bir yerinde mutasyona uğruyor.

Sonuç olarak düşman görünmüyor, tehlikeli ve ölümcül olabiliyor. O nedenle aslında çok katı olmayan kurallara dikkat edip uygulamak bu yayılım zincirini kırmanın en kolay yolu. 

Tüm okurlara sağlıklı günler dileriz.

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Yorumlar (0)
24°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@