17.04.2020, 22:31 353

Otizm Spektrum Bozuklukları ve Otizm Farkındalık Ayı

Belirtileri yaşamın ilk üç yılında başlayan otizm; sosyal iletişim ve etkileşim becerilerinde sapma veya gecikme ve sıklıkla kısıtlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı hareketlerle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizmin henüz bilimsel kanıt olabilecek bir nedeni bulunamamıştır. Her geçen yıl sıklığı artmaktadır. Son yapılan çalışmalar her 54 çocuktan 1’nde otizm olabileceğini göstermektedir. Otizm erkeklerde kızlardan 4 kat daha fazla görülmektedir.

Otizm Spektrum Bozuklukları (OSB), erken çocukluk döneminden başlayarak;  göz teması kuramama ya da az kurma, seslenildiğinde dönüp bakmama, ilgisini çeken  ya da göstermesini istediğimiz şeyi işaret etmeme, ortak dikkatin olmaması ya da azlığı (bebeğe bir şey gösterdiğimizde ya da uzattığımızda gülümseyerek bize karşılık vermesi), yaşıtlarına ilgi duymama, onlarla oynamak istememe, yaşıtlarını umursamama, girdiği ortamda insanlardan çok nesnelerle ilgilenme, sallanma, dönme, el çırpma, el ovuşturma, parmak ucunda yürüme gibi stereotipiler, hem de işlevsel olmayan nesnelerle tekrarlayıcı oyunlar (oyuncak dizme, araba tekerleği çevirme vs), tekrarlayıcı konuşmalar (ekolali, aynı kelime veya cümleyi, defalarca söyleme, ör; reklam repliklerini tekrarlama) tipik oyuncağa ve oyuna ilgi göstermeme, oyuncaklarla oynamaktan ziyade onları inceleme, dizme, koridorda anlamsızca gidip gelme, çığlık atma, kucağa alınmayı çok sevmeme, elinde devamlı bir nesne ya da oyuncağı tutmak isteme, çevirme gibi davranışlar sıktır. Ayrıca değişikliklerden hoşlanmama hatta aşırı tepki verme, ses ya da ağrılı uyaranlara çok az ya da çok fazla tepki verme görülebilir.

Bu belirtiler her zaman erken çocukluk döneminde fark edilmeyebilir, şiddeti ve ortaya çıkış yaşı bireyden bireye farklılık gösterebilir. Ancak yapılan çalışmalar ve klinik deneyimlerimiz gösteriyor ki, eğer bir anne çocuğunda yolunda gitmeyen bir şeylerden kuşkulanıyorsa çok büyük ihtimalle (neredeyse %80) bu kuşkusunda haklı olduğunu göstermektedir. Eğer çocuğunuzda yolunda gitmeyen bir şeylerden kuşkulanıyorsanız muhakkak bir çocuk ve genç psikiyatrisi uzmanından yardım almalısınız. Kuşkularınızda haklıysanız erken tanı ve tedaviyle çok yol kat edersiniz, kuşkularınızda haklı değilseniz çocuğunuzun gelişim basamaklarının neresinde olduğu ve ona karşı olan davranışlarınızla ilgili uzmanından öneriler almış olursunuz.

OSB olan çocuklarda, birbirlerinden farklı düzeylerde problemler görülmektedir. Bu sebeple otizm tanısı alan çocuğun tedavi ve takip programı çocuğa has olmalıdır. Mevcut tıbbi olanaklarımızla en iyi tedavi özel eğitim ve eşlik eden sorunlar varlığında ilaç tedavileridir. İlaç tedavisi özel eğitimin gücünü arttırmakta dolayısıyla otizmin şiddetinin azalmasına çok önemli katkılar sunmaktadır. Spor, her yaşta her bireye faydalıdır. Otizmli çocuklarda da sporun faydaları yadsınamaz. Diyet tedavilerinin, ağır metallerden arındırılmanın ya da yurt dışından gelen iğnenin/ilacın otizme bir faydası olmadığı gibi bazen mevcut durumda gerilemeye dahi neden olabilmektedir.

Otizm düzelir mi? Ya da otistik çocuklar iyileşir mi? Bu sorunun cevabı oldukça karmaşık, yapılan çalışmalar ve kendi klinik deneyimimden yola çıkarak şunu söyleyebilim:”Eğer erken yakalarsak, yan yollar dediğimiz bilgi kirliliğine kapılmazsa aile, iyi bir özel eğitim, spor ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle ağır olmayan otizmli çocukların iyileşmesi mümkün.” Tanı konulduktan sonra ailenin öz verili bir şekilde çocukla ilgilenmesi, telefon, tablet, televizyondan uzak tutması, yaşıtlarıyla bir arada olmasını sağlaması, çarşıya pazara götürmesi ve onunla devamlı anlatarak açıklayarak sohbet etmesi en önemli noktalardan biri.

Nisan ayı “Otizm Farkındalık Ayı “dır. Anlamsız çığlıklar atan, hareketli, konuşamayan, göz teması kuramayan, otizmli çocuğuyla sosyal ortamlarda gördüğünüz ailelere karşı anlayışlı olmayı bize hatırlatan ay Nisan. Otizmli çocuğu olduğu için bir kez bile rahat nefes alamayan, dışarıda bir yemek yiyemeyen, düğüne derneğe gidemeyen, bana bir şey olursa evladım ne olur diye gece gözüne uyku girmeyen, acaba kardeşini/ablasını/abisini ihmal mi ediyorum diye vicdan azabından kıvranan, çocuğu için umut olur diye şarlatanlara (ki maalesef içlerinde hekimler de var) varını yoğunu kaptıran, kimseye misafirliğe gidemeyen, okulda istenmeyen aileleri anlama ayı. Normal gelişen çocuğumuzu bile bazen doğru davranması için ikna edemiyorken, bu ailelere sanki “ne işin var dışarıda bu çocukla” der gibi yargılayıcı bakışlarla bakmak o annenin ya da babanın stresini daha çok arttırmaktan başka işe yaramaz. Birçok anne-baba bu bakışlar yüzünden kendini ve çocuğunu dış dünyadan soyutlamaktadır. Otizmli çocuklar ancak diğer insanlarla bir arada olurlarsa iyileşirler. Çünkü hepimiz sosyal olduğumuzda kendimizi daha iyi hissediyoruz. İçinde bulunduğumuz şu karantina günleri bunun en büyük kanıtı öyle değil mi?

Doç. Dr. Ülkü AKYOL ARDIÇ

Çocuk ve Genç Psikiyatri Uzmanı

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Yorumlar (3)
Mehmet kılıc 7 ay önce
Farkındalıkların farkında olan bir yazı
Sağolun sevgili Doç.DR Ülkü Hanım
Serpil Memiş 7 ay önce
Özel eğitim gereken çocuklara bakış açımızın nasıl olması gerektiği konusunda çok güzel bir yazı. Teşekkürler
Arzu 7 ay önce
Dr hanım gerçekten bizi çok güzel anlatmışsınız bizim yanımızda olduğunuz için Allah sizden razı olsun yüce rabbim de sizin yanınızda olsun.Yüreginize sağlık
17°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 5 13
2. Fenerbahçe 5 11
3. Karagümrük 5 8
4. Antalyaspor 5 8
5. Erzurumspor 4 7
6. Galatasaray 5 7
7. Sivasspor 4 7
8. Kasımpaşa 5 7
9. Hatayspor 4 7
10. Göztepe 5 6
11. Konyaspor 4 6
12. Kayserispor 5 6
13. Çaykur Rizespor 5 5
14. Trabzonspor 5 5
15. Malatyaspor 5 5
16. Denizlispor 5 5
17. Gaziantep FK 5 4
18. Beşiktaş 4 4
19. Gençlerbirliği 4 4
20. Başakşehir 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. İstanbulspor 5 12
2. Tuzlaspor 5 11
3. Altay 5 10
4. Ankara Keçiörengücü 5 10
5. Adanaspor 5 9
6. Altınordu 5 9
7. Adana Demirspor 5 8
8. Samsunspor 5 8
9. Giresunspor 5 8
10. Bursaspor 5 7
11. Balıkesirspor 5 6
12. Akhisar Bld.Spor 5 5
13. Bandırmaspor 5 5
14. Ümraniye 5 4
15. Ankaraspor 5 4
16. Eskişehirspor 5 3
17. Menemen Belediyespor 5 2
18. Boluspor 5 1
Takımlar O P
1. Everton 5 13
2. Aston Villa 4 12
3. Liverpool 5 10
4. Leicester City 5 9
5. Arsenal 5 9
6. Wolverhampton 5 9
7. Tottenham 5 8
8. Chelsea 5 8
9. West Ham 5 7
10. Leeds United 5 7
11. Man City 4 7
12. Southampton 5 7
13. Newcastle 5 7
14. Crystal Palace 5 7
15. M. United 4 6
16. Brighton 5 4
17. West Bromwich 5 2
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 5 1
20. Fulham 5 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 6 11
2. Villarreal 6 11
3. Real Madrid 5 10
4. Getafe 5 10
5. Cádiz 6 10
6. Granada 5 10
7. Real Betis 6 9
8. Atletico Madrid 4 8
9. Barcelona 4 7
10. Sevilla 4 7
11. Osasuna 5 7
12. Elche 4 7
13. Valencia 6 7
14. Athletic Bilbao 5 6
15. Eibar 6 5
16. Huesca 6 5
17. Celta de Vigo 6 5
18. Deportivo Alaves 6 4
19. Real Valladolid 6 3
20. Levante 5 3
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@