11.05.2020, 11:07 833

Patent Duktus Arteriyozus (PDA) Nedir?

PDA doğumsal kalp hastalıklarının %5-10'unu oluşturur. Ömür boyu bir şikayet oluşturmadan seyredebileceği gibi, doğumdan hemen sonra kalp yetmezliği bulguları ile ortaya çıkabilir. Patent duktus arteriozusun sıklığı yaklaşık olarak 1/2000'dir. Kızlarda 2 kat daha sık görülür. Multifaktöriyel olduğu düşünülüyor. Gebeliğin ilk üç ayında, özellikle ilk 1 ay içerisinde geçirilen Rubella enfeksiyonu(kızamıkçık), bilinen en önemli etken. Gebelikte valproik asit kullanımı, yüksek irtifada doğum, doğum esnasında asfiksi, PDA riskini arttıran diğer nedenler. Belirli bir genetik neden tanımlanmamıştır, ancak bazı sendromlarla birlikte daha fazla görüldüğü biliniyor.

Bebekler anne karnındayken kalpten çıkan iki büyük damar olan pulmoner arter(akciğerlere giden ana atardamar) ile aorta( vücuda kan giden atardamar) arasında bir bağlantı, açıklık vardır. Buna duktus arteriyozus denir. Anne karnındayken açık kalması gereklidir. Bebek doğduktan sonra bu açıklık bir süre içinde kapanır. Doğduktan  sonra açık kalması normal değildir ve açık kaldığı takdirde Patent Duktus Arteriosus (PDA) ismi  verilir. Tek başına görüldüğü durumlarda bir hastalık olarak değerlendirilen bu durum yanında, bazı kompleks doğumsal kalp hastalıklarında bebeğin yaşaması için açık kalması şarttır. Bu yazımızda tek başına görüldüğü durumlardan bahsedeceğiz.

PDA Nasıl Anlaşılır?

Bebekler anne karnındayken doğal olarak nefes almazlar ve ihtiyaç duydukları oksijen annenin kanından sağlanır. Kalbine gelen kan akciğere geçmez. Kan açık olan duktus arteriyozus ile doğrudan aort adı verilen ve vücudu besleyen büyük atardamara doğru yönlenir. Dünyaya geldikten sonra, o ilk nefesle birlikte bebekler artık kendileri nefes almaya başladıkları anda kan akciğerlere gitmeye başlar ve bu açıklık kapanmaya mecburdur artık. Kapanma ilk nefesle başlar. Ancak doğumu takiben kapanmazsa, bebek PDA tanısı alır. Bu birkaç gün alacaktır.

PDA küçük ise genellikle pek bulgu vermez. Rutin muayene sırasında üfürüm duyulması ile anlaşılır. Kalbin ve akciğerlerin çok çalışmasına neden olmadığı için bebekte bir anormallik yokmuş gibi görünür.  Eğer PDA büyükse, hızlı ve zorlu nefes alma görülebilir ve büyüme-gelişmede geriliğe sebep olabilir. Özellikle beslenirken nefessiz kalma, çabuk yorulma ve terleme ailelerin en çok yakındıkları noktalar. Farkında olunmadığı durumlar sık akciğer enfeksiyonları ile kendini belli eden hastalar da vardır. Genellikle ilk birkaç hafta veya ay içinde rutin muayene sırasında fark edilir. Bazı hastalar çok geç tanı alıyor. Esas sorun akciğerlere giden fazla kan akımı olduğu için de, akciğerlerde geri dönüşümü olmayan hasarlar meydana gelebiliyor. Bundan 10-20 yıl önce bu tip gecikmiş hastalarla çok karşılaşılıyordu. Hatta erkek hastaların bir kısmında, askere gittiklerinde, muayene sırasında fark ediliyordu. Ancak bugün için, gelişmiş imkanlarla bebek doğduktan hemen sonra yapılan muayene ile tanısı konabiliyor ve takibinde açık kalıp kalmadığı anlaşılarak gereken tedavi daha uygun şekilde planlanıyor. Yenidoğanlarda muayene sırasında üfürüm duyulması ile varlığı hakkında şüphe oluşur. Aslında duyulan üfürüm çok tipiktir ve direkt tanıya götürür. Ancak pediyatrik kardiyolog tarafından yapılacak olan ekokardiyografi en kesin tanı yöntemidir. Varlığını, boyutunu, kalbin boşlukları üzerindeki etkilerini göstererek tedavide ve takipte en çok kullanılan tetkiktir.

PDA Nasıl Tedavi Edilir?

Küçük PDA’lar genellikle hayatın ilk birkaç ayında kendiliğinden kapanır. Çok küçük olanlara müdahale gerekmeyebilir. Çünkü ne kalbin, ne de akciğerlerin üzerinde negatif bir etkisi olmaz. Ancak yine de pediyatrik kardiyolog tarafından mutlaka takip edilmelidir.

Bebeğin hemodinamisini(yani kalbin ve akciğerlerin çalışmasını) etkileyen PDA’lar müdahale gerektirir. Prematüre bebeklerde kapanması için ilk olarak bazı ilaçlar denenir. Yaşamın ilk birkaç haftasından sonra verilirse pek etkisi olmaz. Bu bebekler boyut olarak çok küçük oldukları için( bazıları 800-900 gr) girişimsel yöntemler pek kullanılmaz. Bugün biz bu bebekleri, yenidoğan yoğun bakımda ameliyat ediyoruz. Ameliyathaneye getirilmesi sırasında meydana gelebilecek sorunları engellemek amacı ile bu yolu kullanıyoruz. O esnada meydana gelebilecek vücut ısısı düşüklüğü, veya herhangi bir kateterin yerinden çıkma riski bu sorunlardan bazıları.

PDA tipi ve boyutu uygun olan bebeklerde girişimsel yöntemlerle ameliyatsız tedavi ilk seçenek. Bu hastalarda kasıktan girilip anjiografi sırasında bu açıklık çeşitli cihazlarla kapatılır. Genel anestezi kullanılmaz, sadece derin uyku yapıcı ilaçlarla bu işlemi yapmak mümkün. Pediyatrik kardiyologlar günümüzde uygun olan vakalarda bu işlemi rutin olarak uyguluyorlar.

Girişimsel yöntemlerle kapatılması anatomik olarak mümkün olmayan hastalarda cerrahi müdahale son seçenek. Bu ameliyat kalp cerrahisi tarihinde ilk yapılan ameliyatlardan. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Boston Çocuk Hastanesi’nde Dr. Robert Gross tarafından 1938 yılında ilk olarak, 7 yaşında bir kızın PDA’sı cerrahi olarak kapatıldı. Çocuk kalp cerrahisinin gelişiminde önemli ameliyatlardan biri oldu. Bugün kullanılan cerrahi teknik, yaklaşık 80 yıl önce yapılan ile aynı. Gerek yenidoğan yoğun bakımda, gerek se ameliyathanede genel anestezi altında göğsün sol tarafından yapılan bir kesi ile bu ameliyatlar kolaylıkla yapılabiliyor. Kesi izi yanda ve biraz arkaya doğru olduğu için sonrasında estetik olarak pek sorun olmuyor.

Doç. Dr. N. Hakan Aydın

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Yorumlar (1)
Ayla Çelebi 3 yıl önce
Sayın Hakan Aydın;
Sizler özel insanlarsınız...
Küçücük yavrularımız sizlere emenet...
Allah,güç kuvvet versin...
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Rayo Vallecano 20 32
6. Villarreal 20 31
7. Real Betis 20 31
8. Athletic Bilbao 20 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 20 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@