11.05.2020, 11:07 750

Patent Duktus Arteriyozus (PDA) Nedir?

PDA doğumsal kalp hastalıklarının %5-10'unu oluşturur. Ömür boyu bir şikayet oluşturmadan seyredebileceği gibi, doğumdan hemen sonra kalp yetmezliği bulguları ile ortaya çıkabilir. Patent duktus arteriozusun sıklığı yaklaşık olarak 1/2000'dir. Kızlarda 2 kat daha sık görülür. Multifaktöriyel olduğu düşünülüyor. Gebeliğin ilk üç ayında, özellikle ilk 1 ay içerisinde geçirilen Rubella enfeksiyonu(kızamıkçık), bilinen en önemli etken. Gebelikte valproik asit kullanımı, yüksek irtifada doğum, doğum esnasında asfiksi, PDA riskini arttıran diğer nedenler. Belirli bir genetik neden tanımlanmamıştır, ancak bazı sendromlarla birlikte daha fazla görüldüğü biliniyor.

Bebekler anne karnındayken kalpten çıkan iki büyük damar olan pulmoner arter(akciğerlere giden ana atardamar) ile aorta( vücuda kan giden atardamar) arasında bir bağlantı, açıklık vardır. Buna duktus arteriyozus denir. Anne karnındayken açık kalması gereklidir. Bebek doğduktan sonra bu açıklık bir süre içinde kapanır. Doğduktan  sonra açık kalması normal değildir ve açık kaldığı takdirde Patent Duktus Arteriosus (PDA) ismi  verilir. Tek başına görüldüğü durumlarda bir hastalık olarak değerlendirilen bu durum yanında, bazı kompleks doğumsal kalp hastalıklarında bebeğin yaşaması için açık kalması şarttır. Bu yazımızda tek başına görüldüğü durumlardan bahsedeceğiz.

PDA Nasıl Anlaşılır?

Bebekler anne karnındayken doğal olarak nefes almazlar ve ihtiyaç duydukları oksijen annenin kanından sağlanır. Kalbine gelen kan akciğere geçmez. Kan açık olan duktus arteriyozus ile doğrudan aort adı verilen ve vücudu besleyen büyük atardamara doğru yönlenir. Dünyaya geldikten sonra, o ilk nefesle birlikte bebekler artık kendileri nefes almaya başladıkları anda kan akciğerlere gitmeye başlar ve bu açıklık kapanmaya mecburdur artık. Kapanma ilk nefesle başlar. Ancak doğumu takiben kapanmazsa, bebek PDA tanısı alır. Bu birkaç gün alacaktır.

PDA küçük ise genellikle pek bulgu vermez. Rutin muayene sırasında üfürüm duyulması ile anlaşılır. Kalbin ve akciğerlerin çok çalışmasına neden olmadığı için bebekte bir anormallik yokmuş gibi görünür.  Eğer PDA büyükse, hızlı ve zorlu nefes alma görülebilir ve büyüme-gelişmede geriliğe sebep olabilir. Özellikle beslenirken nefessiz kalma, çabuk yorulma ve terleme ailelerin en çok yakındıkları noktalar. Farkında olunmadığı durumlar sık akciğer enfeksiyonları ile kendini belli eden hastalar da vardır. Genellikle ilk birkaç hafta veya ay içinde rutin muayene sırasında fark edilir. Bazı hastalar çok geç tanı alıyor. Esas sorun akciğerlere giden fazla kan akımı olduğu için de, akciğerlerde geri dönüşümü olmayan hasarlar meydana gelebiliyor. Bundan 10-20 yıl önce bu tip gecikmiş hastalarla çok karşılaşılıyordu. Hatta erkek hastaların bir kısmında, askere gittiklerinde, muayene sırasında fark ediliyordu. Ancak bugün için, gelişmiş imkanlarla bebek doğduktan hemen sonra yapılan muayene ile tanısı konabiliyor ve takibinde açık kalıp kalmadığı anlaşılarak gereken tedavi daha uygun şekilde planlanıyor. Yenidoğanlarda muayene sırasında üfürüm duyulması ile varlığı hakkında şüphe oluşur. Aslında duyulan üfürüm çok tipiktir ve direkt tanıya götürür. Ancak pediyatrik kardiyolog tarafından yapılacak olan ekokardiyografi en kesin tanı yöntemidir. Varlığını, boyutunu, kalbin boşlukları üzerindeki etkilerini göstererek tedavide ve takipte en çok kullanılan tetkiktir.

PDA Nasıl Tedavi Edilir?

Küçük PDA’lar genellikle hayatın ilk birkaç ayında kendiliğinden kapanır. Çok küçük olanlara müdahale gerekmeyebilir. Çünkü ne kalbin, ne de akciğerlerin üzerinde negatif bir etkisi olmaz. Ancak yine de pediyatrik kardiyolog tarafından mutlaka takip edilmelidir.

Bebeğin hemodinamisini(yani kalbin ve akciğerlerin çalışmasını) etkileyen PDA’lar müdahale gerektirir. Prematüre bebeklerde kapanması için ilk olarak bazı ilaçlar denenir. Yaşamın ilk birkaç haftasından sonra verilirse pek etkisi olmaz. Bu bebekler boyut olarak çok küçük oldukları için( bazıları 800-900 gr) girişimsel yöntemler pek kullanılmaz. Bugün biz bu bebekleri, yenidoğan yoğun bakımda ameliyat ediyoruz. Ameliyathaneye getirilmesi sırasında meydana gelebilecek sorunları engellemek amacı ile bu yolu kullanıyoruz. O esnada meydana gelebilecek vücut ısısı düşüklüğü, veya herhangi bir kateterin yerinden çıkma riski bu sorunlardan bazıları.

PDA tipi ve boyutu uygun olan bebeklerde girişimsel yöntemlerle ameliyatsız tedavi ilk seçenek. Bu hastalarda kasıktan girilip anjiografi sırasında bu açıklık çeşitli cihazlarla kapatılır. Genel anestezi kullanılmaz, sadece derin uyku yapıcı ilaçlarla bu işlemi yapmak mümkün. Pediyatrik kardiyologlar günümüzde uygun olan vakalarda bu işlemi rutin olarak uyguluyorlar.

Girişimsel yöntemlerle kapatılması anatomik olarak mümkün olmayan hastalarda cerrahi müdahale son seçenek. Bu ameliyat kalp cerrahisi tarihinde ilk yapılan ameliyatlardan. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Boston Çocuk Hastanesi’nde Dr. Robert Gross tarafından 1938 yılında ilk olarak, 7 yaşında bir kızın PDA’sı cerrahi olarak kapatıldı. Çocuk kalp cerrahisinin gelişiminde önemli ameliyatlardan biri oldu. Bugün kullanılan cerrahi teknik, yaklaşık 80 yıl önce yapılan ile aynı. Gerek yenidoğan yoğun bakımda, gerek se ameliyathanede genel anestezi altında göğsün sol tarafından yapılan bir kesi ile bu ameliyatlar kolaylıkla yapılabiliyor. Kesi izi yanda ve biraz arkaya doğru olduğu için sonrasında estetik olarak pek sorun olmuyor.

Doç. Dr. N. Hakan Aydın

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Yorumlar (1)
Ayla Çelebi 2 yıl önce
Sayın Hakan Aydın;
Sizler özel insanlarsınız...
Küçücük yavrularımız sizlere emenet...
Allah,güç kuvvet versin...
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@