11.05.2020, 11:07 666

Patent Duktus Arteriyozus (PDA) Nedir?

PDA doğumsal kalp hastalıklarının %5-10'unu oluşturur. Ömür boyu bir şikayet oluşturmadan seyredebileceği gibi, doğumdan hemen sonra kalp yetmezliği bulguları ile ortaya çıkabilir. Patent duktus arteriozusun sıklığı yaklaşık olarak 1/2000'dir. Kızlarda 2 kat daha sık görülür. Multifaktöriyel olduğu düşünülüyor. Gebeliğin ilk üç ayında, özellikle ilk 1 ay içerisinde geçirilen Rubella enfeksiyonu(kızamıkçık), bilinen en önemli etken. Gebelikte valproik asit kullanımı, yüksek irtifada doğum, doğum esnasında asfiksi, PDA riskini arttıran diğer nedenler. Belirli bir genetik neden tanımlanmamıştır, ancak bazı sendromlarla birlikte daha fazla görüldüğü biliniyor.

Bebekler anne karnındayken kalpten çıkan iki büyük damar olan pulmoner arter(akciğerlere giden ana atardamar) ile aorta( vücuda kan giden atardamar) arasında bir bağlantı, açıklık vardır. Buna duktus arteriyozus denir. Anne karnındayken açık kalması gereklidir. Bebek doğduktan sonra bu açıklık bir süre içinde kapanır. Doğduktan  sonra açık kalması normal değildir ve açık kaldığı takdirde Patent Duktus Arteriosus (PDA) ismi  verilir. Tek başına görüldüğü durumlarda bir hastalık olarak değerlendirilen bu durum yanında, bazı kompleks doğumsal kalp hastalıklarında bebeğin yaşaması için açık kalması şarttır. Bu yazımızda tek başına görüldüğü durumlardan bahsedeceğiz.

PDA Nasıl Anlaşılır?

Bebekler anne karnındayken doğal olarak nefes almazlar ve ihtiyaç duydukları oksijen annenin kanından sağlanır. Kalbine gelen kan akciğere geçmez. Kan açık olan duktus arteriyozus ile doğrudan aort adı verilen ve vücudu besleyen büyük atardamara doğru yönlenir. Dünyaya geldikten sonra, o ilk nefesle birlikte bebekler artık kendileri nefes almaya başladıkları anda kan akciğerlere gitmeye başlar ve bu açıklık kapanmaya mecburdur artık. Kapanma ilk nefesle başlar. Ancak doğumu takiben kapanmazsa, bebek PDA tanısı alır. Bu birkaç gün alacaktır.

PDA küçük ise genellikle pek bulgu vermez. Rutin muayene sırasında üfürüm duyulması ile anlaşılır. Kalbin ve akciğerlerin çok çalışmasına neden olmadığı için bebekte bir anormallik yokmuş gibi görünür.  Eğer PDA büyükse, hızlı ve zorlu nefes alma görülebilir ve büyüme-gelişmede geriliğe sebep olabilir. Özellikle beslenirken nefessiz kalma, çabuk yorulma ve terleme ailelerin en çok yakındıkları noktalar. Farkında olunmadığı durumlar sık akciğer enfeksiyonları ile kendini belli eden hastalar da vardır. Genellikle ilk birkaç hafta veya ay içinde rutin muayene sırasında fark edilir. Bazı hastalar çok geç tanı alıyor. Esas sorun akciğerlere giden fazla kan akımı olduğu için de, akciğerlerde geri dönüşümü olmayan hasarlar meydana gelebiliyor. Bundan 10-20 yıl önce bu tip gecikmiş hastalarla çok karşılaşılıyordu. Hatta erkek hastaların bir kısmında, askere gittiklerinde, muayene sırasında fark ediliyordu. Ancak bugün için, gelişmiş imkanlarla bebek doğduktan hemen sonra yapılan muayene ile tanısı konabiliyor ve takibinde açık kalıp kalmadığı anlaşılarak gereken tedavi daha uygun şekilde planlanıyor. Yenidoğanlarda muayene sırasında üfürüm duyulması ile varlığı hakkında şüphe oluşur. Aslında duyulan üfürüm çok tipiktir ve direkt tanıya götürür. Ancak pediyatrik kardiyolog tarafından yapılacak olan ekokardiyografi en kesin tanı yöntemidir. Varlığını, boyutunu, kalbin boşlukları üzerindeki etkilerini göstererek tedavide ve takipte en çok kullanılan tetkiktir.

PDA Nasıl Tedavi Edilir?

Küçük PDA’lar genellikle hayatın ilk birkaç ayında kendiliğinden kapanır. Çok küçük olanlara müdahale gerekmeyebilir. Çünkü ne kalbin, ne de akciğerlerin üzerinde negatif bir etkisi olmaz. Ancak yine de pediyatrik kardiyolog tarafından mutlaka takip edilmelidir.

Bebeğin hemodinamisini(yani kalbin ve akciğerlerin çalışmasını) etkileyen PDA’lar müdahale gerektirir. Prematüre bebeklerde kapanması için ilk olarak bazı ilaçlar denenir. Yaşamın ilk birkaç haftasından sonra verilirse pek etkisi olmaz. Bu bebekler boyut olarak çok küçük oldukları için( bazıları 800-900 gr) girişimsel yöntemler pek kullanılmaz. Bugün biz bu bebekleri, yenidoğan yoğun bakımda ameliyat ediyoruz. Ameliyathaneye getirilmesi sırasında meydana gelebilecek sorunları engellemek amacı ile bu yolu kullanıyoruz. O esnada meydana gelebilecek vücut ısısı düşüklüğü, veya herhangi bir kateterin yerinden çıkma riski bu sorunlardan bazıları.

PDA tipi ve boyutu uygun olan bebeklerde girişimsel yöntemlerle ameliyatsız tedavi ilk seçenek. Bu hastalarda kasıktan girilip anjiografi sırasında bu açıklık çeşitli cihazlarla kapatılır. Genel anestezi kullanılmaz, sadece derin uyku yapıcı ilaçlarla bu işlemi yapmak mümkün. Pediyatrik kardiyologlar günümüzde uygun olan vakalarda bu işlemi rutin olarak uyguluyorlar.

Girişimsel yöntemlerle kapatılması anatomik olarak mümkün olmayan hastalarda cerrahi müdahale son seçenek. Bu ameliyat kalp cerrahisi tarihinde ilk yapılan ameliyatlardan. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Boston Çocuk Hastanesi’nde Dr. Robert Gross tarafından 1938 yılında ilk olarak, 7 yaşında bir kızın PDA’sı cerrahi olarak kapatıldı. Çocuk kalp cerrahisinin gelişiminde önemli ameliyatlardan biri oldu. Bugün kullanılan cerrahi teknik, yaklaşık 80 yıl önce yapılan ile aynı. Gerek yenidoğan yoğun bakımda, gerek se ameliyathanede genel anestezi altında göğsün sol tarafından yapılan bir kesi ile bu ameliyatlar kolaylıkla yapılabiliyor. Kesi izi yanda ve biraz arkaya doğru olduğu için sonrasında estetik olarak pek sorun olmuyor.

Doç. Dr. N. Hakan Aydın

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı

Yorumlar (1)
Ayla Çelebi 1 yıl önce
Sayın Hakan Aydın;
Sizler özel insanlarsınız...
Küçücük yavrularımız sizlere emenet...
Allah,güç kuvvet versin...
15°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 36 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 36 20
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@