07.12.2020, 11:22 388

Rahim Ağzı Kanseri; Önlenebilir Bir Kadın Kanseri

Rahim ağzı, rahmin karın içerisinden vajene doğru uzanım gösteren parçasıdır. Yaşa ve diğer bazı faktörlere göre değişiklik göstermekle birlikte ortalama uznluğu 3-3.5 cm’lik olan silindirik bir yapı olup, ortasından adet döneminde kanın ve yumurtlama döneminde gebelik oluşması için spermlerin geçişine izin verecek şekilde milimetrik incelikte bir kanala sahiptir.

Rahim ağzı kanseri dünya genelinde kadın kanserleri sıralamasında meme, akciğer ve kalın barsak kanserlerini takiben 4.sıklıkta görülen kanser olup. Son veriler göre, dünya genelinde yılda 530 bin yeni vaka görülmekte ve bunlarında yarıdan fazlası (311bin) bu kanser nedeniyle hayatlarını kaybetmektedir. Kadın kanserleri arsında görülme oranları dünya genelinde %15, ekonomik anlamda; “gelişmekte olan” ülkelerde %20-30 “gelişmiş ülkelerde” %4-6 olarak görülmektedir. Ülkemizde kadınlar arasında görülen kanser sıklık sıralamasında ise 9. sıradadır. Ekonomik olarak “gelişmiş” ülkeler ile “az gelişmiş” ülkeler arasında rahim ağzı kanseri oranlarındaki bu anlamlı fark, ekonomik olarak az gelişmiş ülkelerde rahim ağzı kanser risklerinin bir kısmının daha yüksek oranda rastlanmasından ziyade, asıl olarak, rahim ağzı kanser programlarının bu ülkelerde daha az etkinlikte kullanımından kaynaklandığı ortadır. 

Rahim ağzı kanseri “engellenebilir” bir kanserdir!

Son 50 yılda, rahim ağzı kanser tarama programlarının etkin olarak uygulandığı ülkelerde, kanser görülme oranlarında ve kansere bağlı ölüm oranlarında %75’lere ulaşan azalma bunun en net ispatıdır. 

Geçtiğimiz 20 yılda yapılan çalışmalar HPV (Human Papilloma Virus) isimli virüsün neden olduğu rahim ağzı infeksiyonunun, rahim ağzı kanserinin bilinen en önemli ve en yaygın nedensel faktörü olduğunu ortaya koymaktadır. Rahim ağzı kanserli hastaların neredeyse tamamı (%99.7)  HPV infeksiyon bulguları taşımaktadır.

HPV virüsü çok sayıda üyesi olan (tanımlanmış yaklaşık 200 tip) bir virüs ailesi olup yaklaşık 40 kadarı kadın ve erkek üreme sitemlerinde infeksiyona neden olmakta ve bunların da 15 tanesi başta rahim ağzı kanseri olmak üzere kadın üreme sistemlerinde kansere neden olabilen persistan (kalıcı) infeksiyona neden olabilmektedir. Bu 15 tip HPV: (HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, and 82) kanser ile ilişkili HPV tipleri olup, kanser yapma potansiyelleri nedeniyle “yüksek-riskli” veya “onkogenik” HPV tipleri olarak adlandırılmaktadır. Bunlardan, HPV 16 ve 18 rahim ağzı kanseri en sık birlikteliği olan tipler olup, rahim ağzı kanserli hastaların yaklaşık %70’inde tespit edilmektedir. Bu iki tip HPV’yi takiben, diğer sık görülen tipler; Tip 31, 33, 35, 45, 52 ve 58’dir.

Rahim Ağzı Kanseri Risk Faktörleri

A.    HPV ile bağlantılı Risk Faktörleri
•    HPV infeksiyonu geçirmiş ya da geçiriyor olmak
•    Erken cinsel ilişki, başlama yaşı (<21 yaş).
•    Birden fazla seksüel partner ile ilişki
•    “Yüksek-riskli” bir erkek (HPV infeksiyonu taşıyan, çoklu partnerli)
•    Sık olarak cinsel yolla bulaşan infeksiyon geçirmiş olmak
•    Erken yaşta doğum yapmak (<21 yaş)
•    Yüksek sayıda doğum yapma (3’den fazla)
•    Rahim ağzı dışında, vajen veya dış genital bölgede HPV virüsünün neden olduğu hastalık geçirmiş olmak veya hali hazırda bu hastalıklara sahip olmak

B.    HPV Dışı Risk Faktörleri
•    Düşük sosyo-ekonomik düzey
•    Doğum kontrol hapı kullanımı ( 5 yıldan uzun süreli)
•    Sigara ve diğer tütün mamullerinin kullanımı
•    Doğumsal ya da kazanımsal bağışıklık sistemi yetersizlikleri
•    Genetik faktörler 

Rahim Ağzı Kanserinden “Korunma” Yöntemleri ve Rahim Ağzı Kanser “Tarama” Programları

Rahim ağzından korunma yöntemleri “birincil koruma” ve “ikincil koruma” olarak ikiye ayrılmaktadır.

Birincil korumada amaç, özet olarak, rahim ağzı kanseri risk faktörlerinden uzak durmaktır. Risk faktörü ile kastedilen asıl olarak HPV bulaşını veya infeksiyonu arttıran risk faktörleri olup bunlar yukarıda sıralanmıştır. HPV aşıları da birincil korumada kullanılan önemli bir yöntemdir.

İkincil korumadan kastedilen, HPV infeksiyonu sonrasındaki aşamalarda HPV infeksiyonunun rahim ağzında neden olduğu kanser öncülü lezyonların tespiti ve tedavisini kapsamaktadır. İkincil korumada son 60 yılı aşkın süredir kullanımı olan ve uygulandığı ülklerde rahim ağzı görülme sıklığını anlamlı oranlarda azaltmış olan “pap-smear” testi yani rahim ağzı sürüntü testi son 20 yılda HPV testi ile birleştirilerek çok daha etkin bir tarama programının geliştirilmesi sağlanmıştır. Güncel rahim ağzı kanser tarama programında, rahim ağzı kanser taraması 21 yaşında (cinsel aktif bireylerde) veya ilk cinsel ilişkiyi takip eden 3 yıl içerisinde başlamakta ve bazı istisnalar dışında 65 yaşına kadar devam etmektedir. Ülkemizde de uygulanmakta olan tarama programında 21-29 yaşlarında 3 yılda bir smear testi ve 30 yaşından itibaren de smear ile HPV testi birlikte uygulanmaktadır.

Rahim Ağzı Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Hastalığa sahip kadınların yarısından fazlasında herhangi bir belirti bulunmamaktadır!

Belirtisi olan hastaların önemli bir kısmı “lokal-ilerlemiş” hastalığa sahiptir!

Hastalığın bu iki özelliği, hastalığın erken evrelerde, yani tedavi ile şifa şansının yüksek olduğu evrelerde çoğu zaman belirti vermiyor olması herhangi bir şikayet olmadan yapılan jinekolojik muayenin (rutin) diğer bir çok kadın üreme hastalığında olduğu gibi rahim ağzı kanserinde de önemini ortaya koymaktadır. 

Bu nedenle yılda en az 1 kez, ideal olarak 6 ayda bir jinekolojik kontrollerinizi yaptırmayı ihmal etmeyin!

Belirti veren hastalarda en sık görülen işaret vajinal kanamadır. Bu kanama ilişki sırasında veya hemen sonrasında, adet dönemi dışında herhangi bir dönemde görülen veya menapoz sonrası (postmenopozal dönem) dönemde görülen vajinal kanama şeklindedir. Daha büyük tümörlerde, tümör hücrelerini çürümesine (nekroz) ve infeksiyona bağlı kötü kokulu akıntı bir belirti olarak karşımıza çıkabilir. İlerlemiş ve yayılmış kansere sahip hastalarda alt karın bölgesinde ağrı, alt bel bölgesinde ağrı, bacakların arka kısmın ayayılan ağrı gibi hatalğın yayılımını ve sinirlere basısı ile ilkili belirtiler olabilir. Yine ilerlemiş kanser olgularında kanlı idrar veya kanlı dışkılama, vajenden idrar veya dışkı gelme gibi belirtiler olabilir ancak sıralanan bu durumlar oldukça nadirolrak karşımıza çıkmaktadır.

Rahim Ağzı Kanserinin Tanısı

Rahim ağzı kanserinin tanısı, tarama programlarının (smear ve/veya HPV testi) etkin olarak uygulandığı ülkelerde, kanser henüz belirti verecek evreye ulaşmadan, yani erken evrelerde konulabilmektedir.  Bu tarama testleri sonucunda, HPV varlığı saptanan ve/veya smear de problem saptanan olgulara tanısal işlemler uygulanmakta (Kolposkopi) ve rahim ağzından alınan biyopsi örnekleriyle tanı konulmaktadır. Hastalığı ilerlemiş ve belirtilere (çoğu zaman kanama) sahip hasta grubunda, kanser rahim ağzında çoğu zaman çıplak gözle makroskopik olarak ta görünmekte olup, tanı yine kitleden biyopsi alınması ile konulmaktadır. Bu aşamadan sonra hastalığın yayılımı ve yaygınlığını değerlendirmek için, ultrasonografi,  Manyetik Rezonans Görüntüme (MR), Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) gibi radyolojik tekniklerden yararlanılmaktadır. Yine bazı hastalarda idrar torbasının içinin optik sistem ile izlenmesi (sistoskopi)  veya kalın barsağın sonlara yakın kısmının optik sistemle (rekto-sigmoidokopi) değerlendirilmesi gerekebilmektedir.

Rahim Ağzı Kanserinde Tedavi

Rahim ağzı kanserinde tedavi hastalığın yayılım evresine göre değişkenlik göstermektedir. Buna göre özetle:

•  Erken evre hastalıkta (Evre 1A-Evre 1B2/Evre2A1): Erken evre hastalıkta ana tedavi modalitesi cerrahi yani ameliyattır. Klasik ameliyat rahmin tamamının hastalığın yayılım göstermesi muhtemel çevre yapılar ile birlikte çıkartılması (radikal histerektomi) ve lenf bezlerinin çıkartılmasını kapsar. Çok erken evre olgularda Evre 1A1 eğer ek risk faktörleri de yoksa rahmi koruyan ve dolayısıyla annelik şansını veren prosedürler uygulanabilmektedir. 

Bu evrelerde yapılan radikal histerektomi operasyonu sonrası değerlendirmede, yüksek-risk faktörleri saptanan hastalar için ameliyat sonrası tek başına veya ilaç (kemoterapi) ile birlikte ışın tedavisi (radyoterapi) verilebilmektedir.

•  Lokal ilerlemiş hastalıkta (Evre 1B3-4A): Bu evrede hastalığı olan olgularda tedavi seçeneği ışın ve ilaç tedavilerinin (Kemo-radyoterapi) birlikte kullanıldığı protokollerdir. Bu gruptaki hastalarda cerrahi sadece, yayılan kanserin etraf organlarda yaptığı tahribatı gidermek için tedaviden çok palyasyon amacı ile uygulanabilmektedir. 
 

Yorumlar (1)
Lutfiye andac 3 ay önce
Hocam bilgilendirici olmuş, elinize sağlık
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 28 58
4. Trabzonspor 28 51
5. Alanyaspor 28 46
6. Hatayspor 28 46
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 28 39
10. Antalyaspor 28 36
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 27 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 28 30
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 28 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Adanaspor 25 27
14. Menemenspor 25 27
15. Balıkesirspor 25 26
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 28 50
5. West Ham 27 48
6. Everton 27 46
7. Tottenham 27 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 27 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 26 42
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 26 22
20. Huesca 26 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@