18.04.2020, 13:51 2020

Tip 1 Diyabetli Çocukları Enfeksiyonlardan Nasıl Koruruz?

Tip 1 Diyabetli Çocuk ve Ergenler İçin Enfeksiyon Hastalıkları ve Korona Virüsden Korunma Önerileri

Dünyada ve ülkemizde küresel salgın yani pandemi olan Koronavirüs (COVİD 19) hayatı tehdit etmektedir. Özellikle kronik hastalığı olan erişkin ve yaşlı bireylerde ciddi artışa ve mortaliteye neden olmaktadır. Çocukluk döneminde risk daha az olmakla birlikte, özellikle diyabet gibi kronik hastalığı olan çocuklarda daha ciddi koruyucu önlemler almak gerekmektedir.

Günümüzde kronik hastalıklar, özellikle çocuk ve adölesanlar için giderek artan bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Çocukluk çağı kronik hastalıkların başında ise tip 1 diyabet yer almaktadır. Yaşam boyu bakım ve yönetim gerektiren bu durum çocuk, aile ve diyabet ekibi için kontrolü son derece güç bir süreçtir. Bu sürecin olabildiğince sorunsuz yönetilmesi metabolik kontrole olumlu etkisi tartışmasızdır. Diyabetli ve ailesi genel kuralları bilmeli, yönetmesi güçlü durumlar için diyabet ekibiyle birlikte acil eylem planı oluşturması gerekmektedir. Hastalık durumlarında diyabetli çocukların yapması gerekenlere ek olarak korona virüs sürecinde uyulması gereken tedbirler aşağıda yer almaktadır.

Genel diyabet takibinde diyabetli çocuk ve ailesi;

  • Hangi besini ne zaman ne miktarda yemesi gerektiğini,
  • Egzersiz esnasında ve sonrasında ne yapması gerektiğini,
  • Günlükdiyabet ekibinin önerdiği aralıklarda kan şekeri ölçmeyi,
  • Günlük önerilen dozlarda insülin enjeksiyonu yapmayı,
  • Hipoglisemi ve hipergliseminin nedenleri, belirtileri ve tedavisini,
  • Hastalıklar ve özel durumlarda diyabet yönetimini
  • Hastalık korkusuna bağlı anksiyete ile baş etmeyi, bilmesi gerekmektedir.

Diyabetli çocukları hastalıklardan korumak için;

  • Sağlıklı beslenme programına dikkat etmek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • İnsülin dozlarını gerektiği gibi uygulamak
  • Kan şekerini normal sınırlarda tutmaya çalışmak
  • Genel temizlik kurallarına uymak
  • Uyku ve dinlenmeye yeteri kadar zaman ayırmak
  • Çocukluk çağı aşıları ve diyabet ekibinin önerdiği diğer aşıları yaptırmak(grip, zatüre,    hepatit, tetanoz vb.)
  • Stresten uzak durmak (müzik dinlemek, kitap okumak, dans etmek, şiir- resim yapmak vb.)
  •  Düzenli sağlık kontrollerini yapmak önerilir.

Genel hastalık durumlarında diyabet yönetimi

Çocukluk çağı uzun dönemi kapsayan bir süreçtir. Bu süreçte her sağlıklı birey gibi diyabetli çocuklarda hasta olabilir ve diyabetli olmak durumu değiştirmeyecektir. Bedensel ve ruhsal sağlık bir bütün olarak ele alınmalıdır.Bu iki dengenin bozulması hastalık olarak değerlendirilir. Hastalık sürecini uzatan ve durumun alevlenmesine neden olan birçok etmen bulunmaktadır. Bu nedenle hastalık sürecinde yapılması gerekenleri diyabetli çocuğun ailesi ve diyabetli gençler iyi bilmelidir.

Hastalık durumunda

  • Kan şekeri daha sık aralıklarla ölçülür, mümkünse 200 mg/dl üzerine çıkmaması sağlanır. (kan şekerinin 200-250 mg/dl üzeri olması iyileşme sürecini geciktirecektir.)
  • Kan şekeri yüksek seyrediyorsa insülin dozu diyabet ekibinin önerdiği şekilde arttırılır, insülin saati değilse düzeltme faktörü kullanılarak ek doz yapılabilir.
  • İshal, kusma, iştahsızlık varsa ve kan şekeri düşüyorsa insülin dozu azaltılır. 
  • Öğün alamayacak kadar kötü, idrarda keton varsa (pozitif ise) ve ısrar ediyorsa hastaneye gidilmelidir.
  •  Hastalık durumunda insülin asla kesilmemeli.
  • Hastalık durumu düzelene kadar egzersiz yapılmaz. Çocuğun dinlenmesi sağlanır.
  • Ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılır. 
  • Sıvı içerikli besinler (çorba, ayran) verilir. 
  • Durum kontrol altında değil ve ilerleyici seyrederse doktora gidilir.

Enfeksiyon hastalıklarından ve korona virüs riskinden korunmak için diyabetli çocuklar yaşıtları gibi değerlendirilmelidir. 

1. El temizliği ve bakımı için:

  • En az20 saniye boyunca ellerinizi sabun ve su ilesıkça yıkayın
  • Su bulunmayan ortamlarda ellerinizialkollü bir ıslak mendil iletemizleyin
  • Kan şekeri ölçümü için parmaklarınızı sırayla kullanın, enfeksiyon ve travmadan koruyun
  • Ellerinizin temizliğinden emin değilseniz ağız, göz ve buruna dokunmayın

2. Sosyal mesafeyi 1- 1,5m olacak şekilde koruyun
3. Öksürme ve hapşırma durumunda mendil veya dirseğinizin iç kısmını kullanın
4. Kullandığınız tüm kişisel malzemelerinizi sıkça temizleyin ve sadece siz kullanın(havlu,bardak vb)
5. Masa v.d. tüm yüzeyleri sıkça dezenfekte edin
6. Odanızı sık sık havalandırın
7. Sosyal izolasyon kuralı sonlandırılana kadar, mümkün olduğunca evde kalın
8. Bu sürecin geçici olduğunu bilerek ruhsal durumumuzu güçlendirin.
9. Hastane kontrollerinizi düzenli aralıklarla yaptırın. Ancak salgın sürecinde doktorunuzun bilgisi dâhilinde gerekli olmadıkça erteleyin.
10. Tüm önlemlerin çocuklar kadar bakım veren aile bireyleri için de geçerli olduğunu unutmayın.

Diyabetli çocuk ve aile bireylerinden birinde korona virüs belirtisi mevcut ise;

  • Lütfen önce en yakın sağlık kuruluşunu arayıp durumu bildirin
  • Belirti çocukta mevcut ise, takip edildiği merkezi haberdar edin
  • Hastalık şüphesi mevcut ise gidilen sağlık kuruluşuna çocuğunuzun diyabeti hakkında bilgi verin
  • Çocuklarda gidişatın daha iyi olduğunu unutmayın ve panik olmayın
  • Çocuğunuzda gereksiz kaygı oluşturmayın

İzolasyon sürecinde ne gibi aktivitelerle zamanı olumlu değerlendirebiliriz?

Öncelikle sizi en çok mutlu eden aktivitelerin listesini yapın. Bu listede ev içinde aileyle birlikte yapılabilecekleri ayırın ve uygulama için harekete geçin. 

Örnek liste:

1. Hem diyabet hem de kilo kontrolü için çok önemli olan ev içi sporlar belirleyin (Aerobik, yoga, plates, QI Gong vb.)
2. Sağlıklı beslenme programına uygun yemek tariflerini aile bireyleri ile birlikte uygulayın
3. Bir şey yetiştirmek ve büyüdüğünü görmek ruhsal olarak rahatlatıcı olur. Saksıları çiçeklerle doldurun
4. Geçmişe ait güzel anıları konuşun, resimlere bakın, albümlerinizi düzenleyin
5. Uzun süredir okuma fırsatı bulamadığınız kitapları okuyun, film izleyin
6. Aile bireylerine temizlik ve mutfakta yardım edin
7. Müzik dinleyin, dans edin
8. Yaş gruplarına özel oyunlar oynayın
9. Uzaktan eğitim derslerini devam ettirin, ders çalışın
10. Anne, baba ve kardeşlerle oyunlar oynayın, aile içi iletişimi güçlendirin.

Sonuç olarak; dünyanın her yerinde salgınla birlikte zorlu ve riskli bir süreç devam etmektedir. Bu süreçte diyabetli çocuk, genç ve ailesi normal yaşantıya dönünceye kadar tedbirli davranması gerektiği, ancak virüsten korunma yollarının diğer bireylerle aynı olduğunubilmeli, gereksiz kaygı ve korkulardan uzak durması gerektiği unutulmamalıdır.

Uzm. Diyabet Eğitim Hemşiresi           
Nurdan YILDIRIM

nursan yıldırım

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Yorumlar (11)
esra akdemir 1 yıl önce
Cok tesekkur ederiz bilgileriniz icin nurdan hanim
Züleyha dayican 1 yıl önce
1981den beri tip 1 diyabetliyim.yazınızı cok faydali buldum..tesekkürer.
Ayse ARI 1 yıl önce
Emeginize saglik cok faydali bir calışma olmuş
Ayse ARI 1 yıl önce
Emeginize saglik cok faydali bir calışma olmuş
İlknur Dinçer 1 yıl önce
Teşekkür ederiz nurdan hocam önemli bilgiler için.
Nurdan YILDIRIM 1 yıl önce
Faydalı olabildiysem ne mutlu
KADRİYE DELİBAŞ 1 yıl önce
Nurdan Hocam, nasıl çıkarız bu yoldan dediğimiz anda hep yanımızdaydınız ve birlikte yürüyeceğiz deyip elimizden tutmuştunuz desteklerinizle bize güç verdiniz ve vermeye devam ediyorsunuz iyiki varsınız. Emeğinize sağlık...
esra akdemir 1 yıl önce
Cok tesekkur ederiz bilgileriniz icin nurdan hanim
Arzu balay 1 yıl önce
Teşekürler bilgileriniz icin
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
12°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 35 52
7. Real Betis 34 51
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 34 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@