18.04.2020, 13:51 2295

Tip 1 Diyabetli Çocukları Enfeksiyonlardan Nasıl Koruruz?

Tip 1 Diyabetli Çocuk ve Ergenler İçin Enfeksiyon Hastalıkları ve Korona Virüsden Korunma Önerileri

Dünyada ve ülkemizde küresel salgın yani pandemi olan Koronavirüs (COVİD 19) hayatı tehdit etmektedir. Özellikle kronik hastalığı olan erişkin ve yaşlı bireylerde ciddi artışa ve mortaliteye neden olmaktadır. Çocukluk döneminde risk daha az olmakla birlikte, özellikle diyabet gibi kronik hastalığı olan çocuklarda daha ciddi koruyucu önlemler almak gerekmektedir.

Günümüzde kronik hastalıklar, özellikle çocuk ve adölesanlar için giderek artan bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Çocukluk çağı kronik hastalıkların başında ise tip 1 diyabet yer almaktadır. Yaşam boyu bakım ve yönetim gerektiren bu durum çocuk, aile ve diyabet ekibi için kontrolü son derece güç bir süreçtir. Bu sürecin olabildiğince sorunsuz yönetilmesi metabolik kontrole olumlu etkisi tartışmasızdır. Diyabetli ve ailesi genel kuralları bilmeli, yönetmesi güçlü durumlar için diyabet ekibiyle birlikte acil eylem planı oluşturması gerekmektedir. Hastalık durumlarında diyabetli çocukların yapması gerekenlere ek olarak korona virüs sürecinde uyulması gereken tedbirler aşağıda yer almaktadır.

Genel diyabet takibinde diyabetli çocuk ve ailesi;

  • Hangi besini ne zaman ne miktarda yemesi gerektiğini,
  • Egzersiz esnasında ve sonrasında ne yapması gerektiğini,
  • Günlükdiyabet ekibinin önerdiği aralıklarda kan şekeri ölçmeyi,
  • Günlük önerilen dozlarda insülin enjeksiyonu yapmayı,
  • Hipoglisemi ve hipergliseminin nedenleri, belirtileri ve tedavisini,
  • Hastalıklar ve özel durumlarda diyabet yönetimini
  • Hastalık korkusuna bağlı anksiyete ile baş etmeyi, bilmesi gerekmektedir.

Diyabetli çocukları hastalıklardan korumak için;

  • Sağlıklı beslenme programına dikkat etmek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • İnsülin dozlarını gerektiği gibi uygulamak
  • Kan şekerini normal sınırlarda tutmaya çalışmak
  • Genel temizlik kurallarına uymak
  • Uyku ve dinlenmeye yeteri kadar zaman ayırmak
  • Çocukluk çağı aşıları ve diyabet ekibinin önerdiği diğer aşıları yaptırmak(grip, zatüre,    hepatit, tetanoz vb.)
  • Stresten uzak durmak (müzik dinlemek, kitap okumak, dans etmek, şiir- resim yapmak vb.)
  •  Düzenli sağlık kontrollerini yapmak önerilir.

Genel hastalık durumlarında diyabet yönetimi

Çocukluk çağı uzun dönemi kapsayan bir süreçtir. Bu süreçte her sağlıklı birey gibi diyabetli çocuklarda hasta olabilir ve diyabetli olmak durumu değiştirmeyecektir. Bedensel ve ruhsal sağlık bir bütün olarak ele alınmalıdır.Bu iki dengenin bozulması hastalık olarak değerlendirilir. Hastalık sürecini uzatan ve durumun alevlenmesine neden olan birçok etmen bulunmaktadır. Bu nedenle hastalık sürecinde yapılması gerekenleri diyabetli çocuğun ailesi ve diyabetli gençler iyi bilmelidir.

Hastalık durumunda

  • Kan şekeri daha sık aralıklarla ölçülür, mümkünse 200 mg/dl üzerine çıkmaması sağlanır. (kan şekerinin 200-250 mg/dl üzeri olması iyileşme sürecini geciktirecektir.)
  • Kan şekeri yüksek seyrediyorsa insülin dozu diyabet ekibinin önerdiği şekilde arttırılır, insülin saati değilse düzeltme faktörü kullanılarak ek doz yapılabilir.
  • İshal, kusma, iştahsızlık varsa ve kan şekeri düşüyorsa insülin dozu azaltılır. 
  • Öğün alamayacak kadar kötü, idrarda keton varsa (pozitif ise) ve ısrar ediyorsa hastaneye gidilmelidir.
  •  Hastalık durumunda insülin asla kesilmemeli.
  • Hastalık durumu düzelene kadar egzersiz yapılmaz. Çocuğun dinlenmesi sağlanır.
  • Ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılır. 
  • Sıvı içerikli besinler (çorba, ayran) verilir. 
  • Durum kontrol altında değil ve ilerleyici seyrederse doktora gidilir.

Enfeksiyon hastalıklarından ve korona virüs riskinden korunmak için diyabetli çocuklar yaşıtları gibi değerlendirilmelidir. 

1. El temizliği ve bakımı için:

  • En az20 saniye boyunca ellerinizi sabun ve su ilesıkça yıkayın
  • Su bulunmayan ortamlarda ellerinizialkollü bir ıslak mendil iletemizleyin
  • Kan şekeri ölçümü için parmaklarınızı sırayla kullanın, enfeksiyon ve travmadan koruyun
  • Ellerinizin temizliğinden emin değilseniz ağız, göz ve buruna dokunmayın

2. Sosyal mesafeyi 1- 1,5m olacak şekilde koruyun
3. Öksürme ve hapşırma durumunda mendil veya dirseğinizin iç kısmını kullanın
4. Kullandığınız tüm kişisel malzemelerinizi sıkça temizleyin ve sadece siz kullanın(havlu,bardak vb)
5. Masa v.d. tüm yüzeyleri sıkça dezenfekte edin
6. Odanızı sık sık havalandırın
7. Sosyal izolasyon kuralı sonlandırılana kadar, mümkün olduğunca evde kalın
8. Bu sürecin geçici olduğunu bilerek ruhsal durumumuzu güçlendirin.
9. Hastane kontrollerinizi düzenli aralıklarla yaptırın. Ancak salgın sürecinde doktorunuzun bilgisi dâhilinde gerekli olmadıkça erteleyin.
10. Tüm önlemlerin çocuklar kadar bakım veren aile bireyleri için de geçerli olduğunu unutmayın.

Diyabetli çocuk ve aile bireylerinden birinde korona virüs belirtisi mevcut ise;

  • Lütfen önce en yakın sağlık kuruluşunu arayıp durumu bildirin
  • Belirti çocukta mevcut ise, takip edildiği merkezi haberdar edin
  • Hastalık şüphesi mevcut ise gidilen sağlık kuruluşuna çocuğunuzun diyabeti hakkında bilgi verin
  • Çocuklarda gidişatın daha iyi olduğunu unutmayın ve panik olmayın
  • Çocuğunuzda gereksiz kaygı oluşturmayın

İzolasyon sürecinde ne gibi aktivitelerle zamanı olumlu değerlendirebiliriz?

Öncelikle sizi en çok mutlu eden aktivitelerin listesini yapın. Bu listede ev içinde aileyle birlikte yapılabilecekleri ayırın ve uygulama için harekete geçin. 

Örnek liste:

1. Hem diyabet hem de kilo kontrolü için çok önemli olan ev içi sporlar belirleyin (Aerobik, yoga, plates, QI Gong vb.)
2. Sağlıklı beslenme programına uygun yemek tariflerini aile bireyleri ile birlikte uygulayın
3. Bir şey yetiştirmek ve büyüdüğünü görmek ruhsal olarak rahatlatıcı olur. Saksıları çiçeklerle doldurun
4. Geçmişe ait güzel anıları konuşun, resimlere bakın, albümlerinizi düzenleyin
5. Uzun süredir okuma fırsatı bulamadığınız kitapları okuyun, film izleyin
6. Aile bireylerine temizlik ve mutfakta yardım edin
7. Müzik dinleyin, dans edin
8. Yaş gruplarına özel oyunlar oynayın
9. Uzaktan eğitim derslerini devam ettirin, ders çalışın
10. Anne, baba ve kardeşlerle oyunlar oynayın, aile içi iletişimi güçlendirin.

Sonuç olarak; dünyanın her yerinde salgınla birlikte zorlu ve riskli bir süreç devam etmektedir. Bu süreçte diyabetli çocuk, genç ve ailesi normal yaşantıya dönünceye kadar tedbirli davranması gerektiği, ancak virüsten korunma yollarının diğer bireylerle aynı olduğunubilmeli, gereksiz kaygı ve korkulardan uzak durması gerektiği unutulmamalıdır.

Uzm. Diyabet Eğitim Hemşiresi           
Nurdan YILDIRIM

nursan yıldırım

Yasal Uyarı: Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.

Yorumlar (11)
esra akdemir 3 yıl önce
Cok tesekkur ederiz bilgileriniz icin nurdan hanim
Züleyha dayican 3 yıl önce
1981den beri tip 1 diyabetliyim.yazınızı cok faydali buldum..tesekkürer.
Ayse ARI 3 yıl önce
Emeginize saglik cok faydali bir calışma olmuş
Ayse ARI 3 yıl önce
Emeginize saglik cok faydali bir calışma olmuş
İlknur Dinçer 3 yıl önce
Teşekkür ederiz nurdan hocam önemli bilgiler için.
Nurdan YILDIRIM 3 yıl önce
Faydalı olabildiysem ne mutlu
KADRİYE DELİBAŞ 3 yıl önce
Nurdan Hocam, nasıl çıkarız bu yoldan dediğimiz anda hep yanımızdaydınız ve birlikte yürüyeceğiz deyip elimizden tutmuştunuz desteklerinizle bize güç verdiniz ve vermeye devam ediyorsunuz iyiki varsınız. Emeğinize sağlık...
esra akdemir 3 yıl önce
Cok tesekkur ederiz bilgileriniz icin nurdan hanim
Arzu balay 3 yıl önce
Teşekürler bilgileriniz icin
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Pendikspor 13 24
3. Keçiörengücü 13 24
4. Samsunspor 13 23
5. Rizespor 13 22
6. Bodrumspor 14 22
7. Boluspor 14 23
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 15 20
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 13 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@